X
تبلیغات
زولا

تاریخ ایران , ادبیات ، سیاست ، جامعه و فرهنگ

هنر در زمان ساسانیان

ﮔﺎﻟﺮﯼ ﻋﻜﺲ ﻫﻨﺮ ﺩﺭ ﻋﻬﺪ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﻫﻨﺮ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﻣﻌﺠﻮﻧﯽ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺟﻠﻮﻩ ﻫﺎﯼ ﻫﻨﺮ ﺷﺮﻗﯽ ﻗﺪﯾﻢ ﻭ ﻭﺍﺭﺙ ﺗﻤﺪﻥ ﻫﺎﯼ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ ﻭ ﺍﺷﻜﺎﻧﯽ. ﺩﺭ ﻋﻬﺪ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﻫﻨﺮ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺳﯿﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺍﺯ ﺟﺮﯾﺎﻧﺎﺕ ﺧﺎﺭﺟﯽ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﯾﻮﻧﺎﻥ ﻭ ﺭﻭﻡ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ ﻭﻟﯽ ﺍﯾﻦ ﻫﻨﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺳﻨﻦ ﻣﺤﻠﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺩﺍﺩ. ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﺰﺋﯿﻨﺎﺕ ﻛﺎﺥ ﻫﺎ ﻭ ﺍﺑﻨﯿﻪ ﻫﺎ ﺍﺯ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﭼﻮﻥ ﻣﻮﺯﺍﺋﯿﻚ ﻛﺎﺭﯼ، ﻧﻘﺎﺷﯽ ﺭﻭﯼ ﺩﯾﻮﺍﺭ، ﮔﭻ ﺑﺮﯼ ﻭ ﻧﻘﺶ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﯽ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﯾﻚ ﺍﺯ ﺗﺠﻠﯿﺎﺕ ﺧﺎﺹ ﻋﻬﺪ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﯽ ﺷﺪﻧﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻫﻨﺮ ﮔﭻ ﻛﺎﺭﯼ ﻭ ﮔﭻ ﺑﺮﯼ ﺍﻫﻤﯿﺖ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﯾﺎﻓﺖ. ﻫﻨﺮﻣﻨﺪﺍﻥ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺩﯾﻮﺍﺭﻫﺎﯼ ﺁﺟﺮﯼ ﻭ ﺳﻨﮕﯽ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻻ‌ﯾﻪ ﺍﯼ ﺍﺯ ﮔﭻ ﻣﯽ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﮔﺎﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﺰﺋﯿﻦ  ﻣﯽ ﻛﺮﺩﻧﺪ. ﺩﺭ ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻮﺍﻗﻊ ﻧﯿﺰ ﻫﻨﺮﻣﻨﺪﺍﻥ ﺍﺯ ﻗﻄﻌﺎﺕ ﮔﭻ ﺑﺮﯼ ﺷﺪﻩ ﻗﺎﺏ ﻣﯽ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﯾﺎﺩ، ﻗﻄﻌﺎﺗﯽ ﺷﺒﯿﻪ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﻣﯽ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ. ﻧﻘﻮﺵ ﺍﯾﻦ ﮔﭽﺒﺮﯼ ﻫﺎ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ ﻧﻘﻮﺵ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮔﯿﺎﻫﯽ، ﺣﯿﻮﺍﻧﯽ، ﺍﻧﺴﺎﻧﯽ ﻭ ﻧﻘﻮﺵ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﻭ ﮔﺎﻩ ﺗﺼﻮﯾﺮ ﻭ ﺻﺤﻨﻪ ﺍﯼ ﺍﺯ ﺷﻜﺎﺭﮔﺎﻩ ﻛﻪ ﺑﻘﺎﯾﺎﯾﯽ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﻧﻘﺶ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻫﺎﯼ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﻧﯿﺰ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﺣﺎﺋﺰ ﺍﻫﻤﯿﺖ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﺮﻛﺰ ﺍﺻﻠﯽ ﺍﯾﻦ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﯾﻌﻨﯽ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺧﯽ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺩﯾﮕﺮ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺳﻠﻤﺎﻥ ﻭ ﻃﺎﻕ ﺑﺴﺘﺎﻥ ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻩ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﻧﻘﺶ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺩﺭ ﻓﯿﺮﻭﺯ ﺁﺑﺎﺩ ﺍﺳﺖ ﺻﺤﻨﻪ ﺍﯼ ﺍﺯ ﭘﯿﺮﻭﺯﯼ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺍﻭﻝ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﺷﻜﺎﻧﯽ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ. ﺁﻧﭽﻪ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻘﺶ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺗﺎﺯﮔﯽ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺰﺭﮔﯽ ﻭ ﻭﺳﻌﺖ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﯾﺎﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﺖ. ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻧﻘﺶ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻫﺎ ﺑﺮ ﺩﻭ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﻋﻤﺪﻩ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﺩﻭ ﻧﯿﺰ ﺍﺯ ﺩﻭﺭﻩ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺍﻭﻝ ﻣﺘﺪﺍﻭﻝ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ، ﯾﻜﯽ ﺍﻋﻄﺎﯼ ﻣﻘﺎﻡ ﺷﺎﻫﯽ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﯾﻚ ﻣﻘﺎﻡ ﺭﺑﺎﻧﯽ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺍﻫﻮﺭﺍﻣﺰﺩﺍ ﺭﺍ  ﺩﺭ  ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﺩ ﻭ ﺩﯾﮕﺮ ﺻﺤﻨﻪ ﺍﯼ ﺍﺯ ﭘﯿﺮﻭﺯﯼ ﺷﺎﻩ ﺑﺮ ﺩﺷﻤﻨﺎﻧﺶ. ﺩﺭ ﻧﻘﺶ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻫﺎﯼ ﻃﺎﻕ ﺑﺴﺘﺎﻥ ﺻﺤﻨﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺍﺯ ﺷﻜﺎﺭ ﺧﻮﻙ ﻭﺣﺸﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ. ﻧﻘﺶ ﺑﺮﺣﺴﺘﻪ ﻫﺎﯼ ﻃﺎﻕ ﺑﺴﺘﺎﻥ ﺗﺼﺎﻭﯾﺮ ﻭ ﺷﻮﺍﻫﺪﯼ ﮔﻮﯾﺎ ﺍﺯ ﻧﺤﻮﻩ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻭ ﺁﯾﯿﻦ ﻫﺎﯼ ﺩﺭﺑﺎﺭﯼ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﻟﻮﺍﺯﻡ ﻭ ﻭﺳﺎﯾﻞ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﻭ ﺣﺘﯽ ﻧﻮﻉ ﻟﺒﺎﺱ ﻭ ﻧﻘﺶ ﻭ ﻧﮕﺎﺭﻫﺎﯼ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﻭ ﺯﯾﻮﺭ ﺁﻻ‌ﺕ ﺑﻪ ﺩﻗﯿﻖ ﺗﺮﯾﻦ ﻭﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﺶ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﺍﻧﺪ. ﻗﺎﻟﯽ ﺑﺎﻓﯽ ﺍﺯ ﺩﯾﮕﺮ ﺟﻠﻮﻩ ﻫﺎﯼ ﻫﻨﺮﯼ ﻣﻬﻢ ﻋﻬﺪ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﺭﻭﺍﺝ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ. ﻓﺮﺵ ﺑﻬﺎﺭﺳﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﻛﺎﺥ ﺗﯿﺴﻔﻮﻥ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻧﺨﻬﺎﯼ ﺍﺑﺮﯾﺸﻤﯽ ﻭ  ﺯﺭﯾﻦ ﻭ ﺳﯿﻤﯿﻦ ﺑﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﻗﻄﻌﻪ ﺟﻮﺍﻫﺮ ﻣﺮﺻّﻊ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻘﻄﻪ ﻋﻄﻒ ﻫﻨﺮ ﻗﺎﻟﯽ ﺑﺎﻓﯽ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﻩ ﻭ ﺍﻭﺟﻪ ﻫﻨﺮ ﻗﺎﻟﯽ ﺑﺎﻓﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺎﺳﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﯽ ﺭﻭﺩ. ﻧﻘﻮﺵ ﻭ ﻗﺎﻟﯽ ﻫﺎﯼ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﻣﻤﻠﻮ ﺍﺯ ﺗﺼﺎﻭﯾﺮ ﺍﻧﺘﺰﺍﻋﯽ ﻭ ﻫﻨﺪﺳﯽ ﺍﺯ ﮔﻞ ﻭ ﮔﯿﺎﻩ ﻭ ﺣﯿﻮﺍﻧﺎﺕ ﻭ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﻋﻤﺪﻩ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ ، ﻧﻘﺶ ﺑﺎﻍ ﻭ ﺻﺤﻨﻪ ﻫﺎﯼ ﺷﻜﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻇﺎﻫﺮﺍً ﻗﺎﻟﯽ ﻫﺎﯼ ﺑﺎﻍ ﻧﻤﺎ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﻭ ﻣﻮﺭﺩ ﻋﻼ‌ﻗﻪ ﺷﺎﻫﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺣﺘﯽ ﺑﺎﻍ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﺭﺍﯾﺶ ﻣﯽ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ. ﺑﺎﻓﺖ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﻫﺎﯼ ﺍﺑﺮﯾﺸﻤﯽ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﺭﻭﺍﺝ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﺍﯾﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻧﺎﺷﯽ ﻣﯽ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺭﺍﻩ ﭼﯿﻦ (ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﺗﻬﯿﻪ ﻛﻨﻨﺪﻩ ﺍﺑﺮﯾﺸﻢ) ﻭ ﺭﻭﻡ (ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯾﻦ ﻣﺼﺮﻑ ﻛﻨﻨﺪﻩ ﺁﻥ) ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻣﺴﯿﺮ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺍﺑﺮﯾﺸﻢ ﻛﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺎﺩﻩ ﺍﺑﺮﯾﺸﻢ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺷﺪ ﺍﺯ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻣﯽ ﮔﺬﺷﺖ. ﻫﻨﺮ ﻓﻠﺰ ﻛﺎﺭﯼ ﻭ ﺳﺎﺧﺖ ﻟﻮﺍﺯﻡ ﺗﺰﺋﯿﻨﯽ ﻓﻠﺰﯼ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﺭﻭﻧﻖ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﺛﺎﺭ ﻓﻠﺰﯼ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺑﺸﻘﺎﺏ، ﺟﺎﻡ، ﮔﻠﺪﺍﻥ ﻭ ﺯﯾﻮﺭ ﺁﻻ‌ﺕ-  ﻧﻘﻮﺵ ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ ﺍﺯ ﺻﺤﻨﻪ ﻫﺎﯼ ﺷﻜﺎﺭ، ﺟﻠﻮﺱ ﺷﺎﻩ، ﺍﻋﻄﺎﯼ ﻣﻨﺼﺐ ﻭ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺗﺼﺎﻭﯾﺮ ﺯﯾﺒﺎﯾﯽ ﺍﺯ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎﻥ، ﮔﻠﻬﺎ ﻭ ﺣﯿﺎﺕ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪ ﺍﯼ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ. ﻧﻘﺎﺷﯽ ﺍﺯ ﺩﯾﮕﺮ ﻫﻨﺮﻫﺎﯼ ﻣﻬﻢ ﺍﯾﻦ ﻋﺼﺮ ﺍﺳﺖ؛ ﺑﻪ ﻭﯾﮋﻩ ﻛﻪ ﻣﺎﻧﯽ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﺮﺍﻭﺍﻧﯽ ﺑﺨﺸﯿﺪ. ﻃﻼ‌ ﻛﺎﺭﯼ، ﺑﺮﻧﺰ ﻛﺎﺭﯼ، ﺷﯿﺸﻪ ﺳﺎﺯﯼ، ﺣﻜﺎﻛﯽ ﺭﻭﯼ ﺳﻨﮓ ﻭ ﻧﮕﯿﻦ ﻫﺎﯼ ﻧﻘﺎﺷﯽ ﺩﺍﺭ ﻭ ﺳﻜﻪ ﺳﺎﺯﯼ ﺍﺯ ﺩﯾﮕﺮ ﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎﯼ ﻣﻬﻢ ﻫﻨﺮ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﻤﻠﮕﯽ ﺍﻭﺝ ﺩﺭﺧﺸﻨﺪﮔﯽ ﻫﻨﺮ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻋﻬﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻣﯽ ﮔﺬﺍﺭﻧﺪ. ﻫﻨﺮ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺩﺭ ﻃﯽ 400 ﺳﺎﻝ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺷﺎﻫﺎﻥ ﺍﯾﻦ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺟﻠﻮﻩ ﺍﯼ ﺍﺯ ﻭﺣﺪﺕ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻋﯿﻦ ﺗﻨﻮﻉ ﻭ ﻛﺜﺮﺕ ﺁﻥ ﭘﺪﯾﺪ ﺁﻭﺭﺩ. ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻫﻨﺮ ﮔﺮﭼﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻫﻨﺮﻫﺎﯼ ﺩﯾﮕﺮ ﻛﺸﻮﺭﻫﺎ ﻭ ﺣﺘﯽ ﻫﻨﺮ ﺭﻭﻣﯽ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽ ﺧﻮﺭﺩ ﺍﻣﺎ ﻫﻮﯾﺖ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺁﻥ ﺣﻔﻆ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﯽ ﺗﻮﺍﻥ ﺍﻧﺴﺠﺎﻡ ﻭ ﻫﻤﮕﻮﻧﯽ ﺁﺷﻜﺎﺭﯼ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻛﺮﺩ.
نظرات (0)
نام :
ایمیل : [پنهان میماند]
وب/وبلاگ :
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)