X
تبلیغات
رایتل

تاریخ ایران , ادبیات ، سیاست ، جامعه و فرهنگ

قیام بابک

ﺑﺎﺑﮏ ﺧﺮﻡ ﺩﯾﻦ ﻗﯿﺎﻡ ﺑﺎﺑﮏ ﺧﺮﻣﺪﯾﻦ ﺑﺎﺑﮏ ﺩﺭ ﺍﻭﺍﯾﻞ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻣﺄﻣﻮﻥ ﺧﻠﯿﻔﻪ ﻋﺒﺎﺳﯽ، ﺑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﺗﺴﻠﻂ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺑﺮ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺷﻮﺭﺵ ﺑﺰﺭﮔﯽ ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﺑﺘﺪﺍﯼ ﺣﻤﻠﻪ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺑﻪ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﯽ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺑﻮﺩ. ﻭﯼ ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺷﺮﻗﯽ ﺁﺫﺭﺁﺑﺎﺩﮔﺎﻥ (ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ﺍﻣﺮﻭﺯﯼ) ﺑﺎ ﺷﻌﺎﺭ ﺍﺣﯿﺎﯼ ﺁﯾﯿﻨﻬﺎﯼ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﻭ ﺑﯿﺮﻭﻥ ﺭﺍﻧﺪﻥ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺍﺯ ﺧﺎﮎ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺟﻠﺐ ﮐﻨﺪ. ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﻮﺍﺩﺍﺭﻥ ﻭﯼ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﯿــﺪﻥ ﻟﺒﺎﺳﻬﺎﯾـﯽ ﺑﻪ ﺭﻧﮓ ﻗﺮﻣــﺰ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻧــﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺑﺎﺑـﮏ ﭘﯿـﺮﻭﯼ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎﺑﮏ ﺑﻪ ﺳﺮﺥ ﺟﺎﻣﮕﺎﻥ ﺷﻬﺮﺕ ﭘﯿﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ. ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﺍﻋﻈﻢ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ﺩﺭ ﺯﯾﺮ ﭘﺮﭼﻢ ﺑﺎﺑﮏ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺎ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ. ﺑﺪﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎﺑﮏ ﺑﯿﺶ ﺍﺯ 20 ﺳﺎﻝ ﺑﺮ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ﻭ ﺍﺭﻣﻨﺴﺘﺎﻥ ﺗﺴﻠﻂ ﮐﺎﻣﻞ ﺩﺍﺷﺖ. ﺩﺭ ﻃﯽ ﺍﯾﻦ ﻣﺪﺕ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﺑﯿﻦ ﻟﺸﮕﺮﯾﺎﻥ ﺍﻭ ﻭ ﺳﭙﺎﻫﯿﺎﻥ ﻣﺎﻣﻮﻥ ﻭ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﯼ ﺑﺰﺭﮔﯽ ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎ ﺑﺎﺑﮏ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺭﺍ ﺷﮑﺴﺖ ﺩﻫﺪ. ﻭﯼ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺑﯿﺴﺖ ﺳﺎﻝ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮﻭﺍﯾﯽ ﺧﻮﺩ ﺑﯿﺶ ﺍﺯ ﭘﺎﻧﺼﺪ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺭﺍ ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﮐﺮﺩ. ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 221 ﻫﺠﺮﯼ ﻗﻤﺮﯼ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﻓﺮﺩﯼ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺧﯿﺬﺭ (ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﻓﺸﯿﻦ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺷﺪ) ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﺑﺎﺑﮏ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ. ﻧﺒﺮﺩ ﺑﯿﻦ ﺑﺎﺑﮏ ﻭ ﺧﯿﺬﺭ ﻧﺰﺩﯾﮏ ﺑﻪ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﻃﻮﻝ ﮐﺸﯿﺪ ﻭ ﻋﺎﻗﺒﺖ ﺑﺎﺑﮏ ﺑﺎ ﻧﯿﺮﻧﮕﯽ ﺑﻪ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﺩﺭﺁﻣﺪ ﻭ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺍﻫﯽ ﮐﻪ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩ. +  ﻧﻮﺷﺘﻪ     ﺩﺭ ﻃﻲ ﻗﺮﻭﻥ ﻧﺨﺴﺖ ﺍﺳﻼ‌ﻣﻲ ، ﺷﻮﺭﺵ ﻫﺎ ﻭ ﻗﻴﺎﻡ ﻫﺎﻱ ﻣﺘﻌﺪﺩﻱ ﻋﻠﻴﻪ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻭ ﺍﺳﺘﻴﻼ‌ﻱ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻛﻮﺷﻪ ﻭ ﻛﻨﺎﺭ ﻛﺸﻮﺭ ﺑﺮ ﭘﺎ ﮔﺮﺩﻳﺪ . ﺻﺮﻑ ﻧﻈﺮ ﺍﺯ ﺗﻀﺎﺩ ﻋﻘﻴﺪﺗﻲ ﺑﺮﺧﻲ ﺭﻫﺒﺮﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﻗﻴﺎﻡ ﻫﺎ ﺑﺎ ﺍﺳﻼ‌ﻡ ، ﻭﺟﻪ ﻣﺸﺘﺮﻙ ﺍﻳﻦ ﺷﻮﺭﺵ ﻫﺎ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻫﺎﻱ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﻇﻠﻢ ﻭ ﺳﺘﻢ ﻭ ﺑﺮﺗﺮﻱ ﺟﻮﻳﻲ ﻫﺎﻱ ﺍﻋﺮﺍﺑﻲ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺳﻮﻱ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻋﺮﺑﻲ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﻲ ﺷﺪﻧﺪ . ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺍﻳﻦ ﻗﻴﺎﻡ ﻫﺎ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺧﻴﺰﺵ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺣﻴﺎﻱ ﺍﺳﺘﻘﻼ‌ﻝ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺭﻓﺘﻪ ﺧﻮﻳﺶ ، ﺩﺭ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺳﺎﻝ ﻫﺎﻱ 200 ﺍﻟﻲ 223 ﻫﺠﺮﻱ ﻣﻘﺎﺭﻥ ﺑﺎ ﺧﻼ‌ﻓﺖ »ﻣﺄﻣﻮﻥ« ﻭ »ﻣﻌﺘﺼﻢ« ﻋﺒﺎﺳﻲ، ﻗﻴﺎﻡ ﺑﺎﺑﻚ ﺧﺮﻣﺪﻳﻦ ﺩﺭ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺑﻮﺩ . ﺍﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎﺭ ﻣﺮﻭﺭﻱ ﮔﺬﺭﺍ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺑﺎﺑﻚ . ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﻳﺎﺩ ﺁﻭﺭ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﺯ ﺳﺎﺯﻱ ﭼﻬﺮﻩ ﻫﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﻮﺭﺧﻴﻦ ، ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻴﺴﺮ ﻧﻴﺴﺖ ، ﺯﻳﺮﺍ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻮﺭﺧﻴﻦ ﭼﻬﺮﻩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﺨﺪﻭﺵ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﻳﻚ ﻓﺘﻨﻪ ﺍﻧﮕﻴﺰ ﻭ ﻳﺎﻏﻲ ﻭ ﻓﺎﺳﺪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺍﻧﺪ . ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺗﻮﻟﺪ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﻴﻦ ﻣﻮﺭﺧﻴﻦ ﺍﺧﺘﻼ‌ﻑ ﻧﻈﺮ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ . »ﺍﺑﻮﺣﻨﻴﻔﻪ ﺩﻳﻨﻮﺭﻱ« ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻧﻮﺍﺩﮔﺎﻥ ﺍﺑﻮﻣﺴﻠﻢ ﺧﺮﺍﺳﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺩﺍﻧﺪ . ﺍ»ﺑﻦ ﺍﻟﻨﺪﻳﻢ« ﻛﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎﻱ ﺍﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺑﺎﺑﻚ ﺁﻛﻨﺪﻩ ﺍﺯ ﻏﺮﺽ ﻭ ﻛﻴﻨﻪ ﺍﺳﺖ ، ﺍﻭ ﺭﺍ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﻧﺎﻣﺸﺮﻭﻉ ﻣﺮﺩﻱ ﺭﻭﻏﻦ ﻓﺮﻭﺵ ﻭ ﺯﻧﻲ ﻳﻚ ﭼﺸﻢ ﻣﻲ ﺩﺍﻧﺪ . ﻭﺍﺑﺴﺘﮕﻲ ﻫﺎﻱ ﻣﻮﺭﺧﺎﻥ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﺗﻌﺼﺒﺎﺕ ﺩﻳﻨﻲ ﺁﻧﺎﻥ، ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎﻱ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺤﺸﻮﻥ ﺍﺯ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﺳﺎﺯﻱ ﻫﺎ ﻭ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﺎﻱ ﺑﻲ ﺍﺳﺎﺱ ﺩﺭ ﺟﻬﺖ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﭼﻬﺮﻩ ﻫﺎﻱ ﺭﻫﺒﺮﺍﻥ ﺿﺪ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ . ﺑﺎﺑﻚ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﻧﺐ ﺗﺒﺮﻳﺰ ﻭ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎﻱ ﺁﻥ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻪ ﻭﺭﻱ ﻭ ﮔﺎﻭ ﭼﺮﺍﻧﻲ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻫﮕﺬﺭ ﺑﺎ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﻫﺎﻱ ﺧﺮﻣﻴﺎﻥ ﺁﺷﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺁﻧﺎﻥ ﻭ ﺭﻫﺒﺮ ﺁﻧﻬﺎ »ﺟﺎﻭﻳﺪﺍﻥ ﺑﻦ ﺳﻬﻞ« ( ﺷﻬﺮﻙ ) ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻳﺎﻓﺖ . ﺟﺎﻭﻳﺪﺍﻥ ﺑﻦ ﺳﻬﻞ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻫﺎﺭﻭﻥ ﺍﻟﺮﺷﻴﺪ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻭ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻋﻬﺪﻩ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ . ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ( ﺧﺮﻣﻴﺎﻥ ) ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﻧﻬﻀﺖ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﻣﺰﺩﻙ ﻭ ﺑﻘﺎﻱ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﺍﺑﻮﻣﺴﻠﻢ ﻭ ﻧﺎﺭﺍﺿﻴﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻣﺪﺕ ﻫﺎ ﻗﺒﻞ ﺩﺭ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ، ﻃﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ، ﺭﻱ ، ﻫﻤﺪﺍﻥ ﻭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻣﻲ ﻛﺮﺩﻧﺪ . ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﺟﺎﻭﻳﺪﺍﻥ، ﺑﺎﺑﻚ ﺑﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻣﺄﻣﻮﻥ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ﺳﺎﻝ 200 ﻫﺠﺮﻱ ﺩﺭ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺷﻮﺭﺵ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ. ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺣﺎﺗﻢ ﺑﻦ ﻫﺮﺛﻤﻪ ﻭﺍﻟﻲ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﺍﺭﻣﻨﺴﺘﺎﻥ ﻛﻪ ﭘﺪﺭﺵ ﺑﻪ ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻭﺯﻳﺮ ﻣﺄﻣﻮﻥ - ﻓﻀﻞ ﺑﻦ ﺳﻬﻞ - ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ، ﺍﺯ ﺷﻮﺭﺵ ﺑﺎﺑﻚ ﺍﻃﻼ‌ﻉ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﻲ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﺷﻮﺭﺵ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﺮ ﺑﻨﻴﺎﺩ ﺿﺪﻳﺖ ﻭ ﺩﺷﻤﻨﻲ ﺑﺎ ﻋﺮﺑﻴﺖ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺖ . ﺍﻳﻦ ﻧﻬﻀﺖ ﻳﻚ ﻧﻬﻀﺖ ﺿﺪ ﻓﺌﻮﺩﺍﻟﻲ ﺑﻮﺩ . ﺍﺭﺍﺿﻲ ﻭ ﺯﻣﻴﻦ ﻫﺎﻱ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺍﻃﻼ‌ﻋﺎﺗﻲ ﺗﺤﺖ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻓﺌﻮﺩﺍﻝ ﻫﺎ ﻭ ﺯﻣﻴﻦ ﺩﺍﺭﺍﻥ ﻭ ﺍﺷﺮﺍﻑ ﻋﺮﺏ ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ . ﺩﺭ ﻛﻨﺎﺭ ﻏﺼﺐ ﺯﻣﻴﻦ ﻫﺎﻱ ﺩﻫﻘﺎﻧﺎﻥ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ، ﺑﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﺸﺎﺭ ﻇﻠﻢ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺭﻓﺖ . ﺑﺎﺑﻚ ﺩﺭ ﻳﻚ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻲ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﻧﺎﺭﺍﺿﻴﺎﻥ ﺍﺯ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻭ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺍﺯ ﺩﻫﻘﺎﻧﺎﻥ ﻭ ﺷﺒﺎﻧﺎﻥ ﻭ ﻃﺒﻘﺎﺕ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﮔﺮﺩ ﺧﻮﻳﺶ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺗﺪﺍﺭﻙ ﻳﻚ ﺷﻮﺭﺵ ﺑﺰﺭﮒ ﺭﺍ ﺑﺒﻴﻨﺪ . ﻗﻴﺎﻡ ﺑﺎﺑﻚ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻭ ﺣﻴﺎﺕ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻓﺌﻮﺩﺍﻝ ﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﻋﺮﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻄﺮ ﺍﻧﺪﺍﺧﺖ ﻭ ﻣﺎﻳﻪ ﻭﺣﺸﺖ ﺯﻣﻴﻨﺪﺍﺭﺍﻥ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﮔﺮﺩﻳﺪ . ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭ ﺩﻫﻘﺎﻧﺎﻥ ﺧﺮﺩﻩ ﭘﺎ ﻛﻪ ﺳﺎﻝ ﻫﺎﻱ ﺳﺎﻝ ﺍﺯ ﺑﺮﺗﺮﻱ ﺟﻮﺋﻲ ﻭ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﺟﺰﻳﻪ ﻭ ﺧﺮﺍﺝ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﺮﻫﺎ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻫﺎﻱ ﻧﮋﺍﺩﻱ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻋﺮﺑﻲ ﺭﻧﺞ ﻭ ﻣﺮﺍﺭﺕ ﻛﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ، ﺩﺳﺘﻪ ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻚ ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ . ﺑﺪﻳﻨﺴﺎﻥ ﻳﻚ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﻠﻲ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺩﺭ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﻋﻠﻴﻪ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺖ. ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑﻚ ﻭ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﻣﺎﻟﻜﺎﻥ ﻭ ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ ﺯﻣﻴﻦ ﻭ ﻣﺼﺎﺩﺭﻩ ﺷﺪﻥ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺁﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﺮ ﻫﻢ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺍﻗﺘﺪﺍﺭ ﻭ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﺩﺭ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ، ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻣﺄﻣﻮﻥ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭼﺎﺭﻩ ﺍﻧﺪﻳﺸﻲ ﺩﺭ ﺩﻓﻊ ﺷﻮﺭﺵ ﺑﺎﺑﻚ ﻧﺎﮔﺰﻳﺮ ﺳﺎﺧﺖ . ﻣﺄﻣﻮﻥ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﺍﻳﻦ ﻗﻴﺎﻡ ﺭﺍ ﺧﻄﺮ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻣﻲ ﺩﺍﻧﺴﺖ ، ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﻊ ﻭ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ . ﺍﻣﺎ ﺑﺎﺑﻚ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺮ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﻋﺮﺏ ﻭ ﺗﺮﻙ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻭﺍﺭ ﺩ ﻧﻤﺎﺑﺪ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﻣﺤﻤﺪﺑﻦ ﺣﻤﺪ ﻃﻮﺳﻲ ﺩﺭ 214 ﺩﺭ ﻣﺼﺎﻑ ﺑﺎﺑﻚ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪ . ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﻫﺎ ، ‌ﺷﻮﺭﺵ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺗﺮ ﺷﺪ ﻭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺖ . ﺑﺎﺑﻚ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻭﺳﻴﻌﻲ ﺩﺭﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﻭﺁﺭﺍﻥ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﺳﻠﻄﻪ ﺧﻮﻳﺶ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩ. ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺩﺭ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﻫﺎﻱ ﺍﻭ ، ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺧﺎﺹ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻲ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﺆﺛﺮ ﺍﻓﺘﺎﺩ . ﻣﺄﻣﻮﻥ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﻧﻜﻪ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺍﻳﻦ ﺷﻮﺭﺵ ﺭﺍ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﺳﺎﺯﺩ، ﺑﻪ ﺳﺎﻝ 218 ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺍﻭ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﺟﻠﻮﺱ ﻧﻤﻮﺩ . ﻫﺪﻑ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻭ ﺍﺻﻠﻲ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﺩﻓﻊ ﺷﻮﺭﺵ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﻮﺩ .  ﺷﻜﺴﺖ ﭘﻴﺎﭘﻲ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺧﻠﻴﻔﻪ- ﺑﺎﺑﻚ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﺑﻼ‌ﻣﻨﺎﺯﻉ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﻣﺒﺪﻝ ﻛﺮﺩ ﻭ ﻗﻠﻌﻪ »ﺑﺬ« ﻣﺤﻞ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﺩ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﻠﻲ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻋﺮﺑﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪ . ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭﻱ ﺑﻴﺰﺍﻧﺲ ﻭ ﺣﻜﺎﻡ ﺍﺭﻣﻨﻲ ﺍﺭﻣﻨﺴﺘﺎﻥ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻛﺪﺍﻡ ﺳﻮﺩ ﺧﻮﻳﺶ ﺭﺍ ﻣﻲ ﺟﺴﺘﻨﺪ ، ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻭ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﺍﺯ ﻗﻴﺎﻡ ﺑﺎﺑﻚ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﻲ ﻛﺮﺩﻧﺪ . ﺑﺎ ﺑﺎﻻ‌ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻛﺎﺭ ﺑﺎﺑﻚ ، ﻣﻌﺘﺼﻢ ﻛﻪ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﺧﻄﺮ ﻭ ﺍﺿﻤﺤﻼ‌ﻝ ﻣﻲ ﺩﻳﺪ، ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﻭﻇﺎﻫﺮﺍً ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ »ﺍﻓﺸﻴﻦ« ﺍﺯ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﮔﺎﻥ ﺍﺷﺮﻭﺳﻨﻪ ﺭﺍ ﺩﺭ 221 ﺑﺎ ﺳﭙﺎﻫﻲ ﺍﻧﺒﻮﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ ﺑﺎﺑﻚ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ . ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺩﺭ ﻣﺪﺕ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺟﻨﮓ ﻭ ﮔﺮﻳﺰ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺖ ﻛﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﭘﻴﺶ ﺑﺒﺮﺩ . ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺩﺭ ﺻﺪﺩ ﺑﺮﺁﻣﺪ ﺑﺎ ﻧﻴﺮﻧﮓ ﻭ ﺧﺪﻋﻪ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻚ ﺩﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ . ﺍﻳﻦ ﺷﻴﻮﻩ ﻛﺎﺭ ﺳﺎﺯ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻭ ﺑﺎﺑﻚ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍ ﺗﺮﻙ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺍﺭﻣﻨﺴﺘﺎﻥ ﭘﻨﺎﻫﻨﺪﻩ ﺷﺪ . ﺑﺎﺑﻚ ﺍﺯ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺍﺭﻣﻨﻲ »ﺳﻬﻞ ﺑﻦ ﺳﻨﺒﺎﻁ« ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ ﻳﺎﺭﻱ ﺩﺍﺷﺖ . ﺍﻣﺎ ﺳﻬﻞ ﺑﻪ ﺍﺻﺮﺍﺭ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﮔﺎﻥ ﺧﻠﻴﻔﻪ ، ﺑﺎﺑﻚ ﺭﺍ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺩﺍﺩ . ﺍﻣﺎ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺍﻭ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﻋﺒﺪﺍﻟﻪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 223ﺑﻪ ﺳﺎﻣﺮﺍ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺩﻭﻟﺖ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺩﺭ ﺳﺎﻣﺮﺍ ﺑﺎ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﺩﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺷﻮﺭﺷﻲ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺧﻴﻴﻞ ﻧﺸﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻧﺪ . ﺗﺮﺍﮊﺩﻱ ﻣﺮﮒ ﺑﺎﺑﻚ ﺣﻤﺎﺳﻪ ﺍﻱ ﺍﺯ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭﻱ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻧﮕﻲ ﺭﺍ ﺧﻠﻖ ﻛﺮﺩ . ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻗﺘﻞ ﺑﺎﺑﻚ ﺭﺍ »ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻧﻈﺎﻡ ﺍﻟﻤﻠﻚ« ﻛﻪ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﻮﺩ ﭼﻨﻴﻦ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ : » ﭼﻮﻥ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﺭﺍ ﭼﺸﻢ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻚ ﺍﻓﺘﺎﺩ ، ﮔﻔﺖ : ﺍﻱ ﺳﮓ ! ﭼﺮﺍ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺘﻨﻪ ﺍﻧﮕﻴﺨﺘﻲ ؟ ﻫﻴﭻ ﺟﻮﺍﺏ ﻧﺪﺍﺩ . ﺗﺎ ﻫﺮ ﭼﻬﺎﺭ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ ﻳﻚ ﺩﺳﺘﺶ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ . ﺩﺳﺖ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺭ ﺧﻮﻥ ﺯﺩ ﻭ ﻭ ﺭﻭﻱ ﺧﻮﺩ ﻣﺎﻟﻴﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺭﻭﻱ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺧﻮﻥ ﺧﻮﺩ ﺳﺮ ﺥ ﻛﺮﺩ  ﻣﻌﺘﺼﻢ ﮔﻔﺖ : ﺍﻱ ﺳﮓ ! ﺍﻳﻦ ﭼﻪ ﻋﻤﻠﻴﺴﺖ ؟ ﮔﻔﺖ : ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﻜﻤﺘﻲ ﺍﺳﺖ ، ﺷﻤﺎ ﻫﺮ ﺩﻭ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎﻱ ﻣﺮﺍ ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﺑﺮﻳﺪ ﻭ ﮔﻮﻧﻪ ﺭﻭﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﺧﻮﻥ ﺳﺮﺥ ﺑﺎﺷﺪ . ﭼﻮﻥ ﺧﻮﻥ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﺭﻭﺩ ﺭﻭ ﺯﺭﺩ ﺷﻮﺩ ، ﻣﻦ ﺭﻭﻱ ﺧﻮﻳﺶ ﺍﺯ ﺧﻮﻥ ﺧﻮﺩ ﺳﺮﺥ ﻛﺮﺩﻡ ﺗﺎ ﭼﻮﻥ ﺧﻮﻥ ﺍﺯ ﺗﻨﻢ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻮﺩ، ﻧﮕﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﺭﻭﻳﺶ ﺍﺯ ﺑﻴﻢ ﺯﺭﺩ ﺷﺪ ﻭ ...«‌.  ﭼﻮﻥ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺩﺭﺁﻣﺪ، ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻋﺒﺎﺳﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻭ ﺧﻄﺮ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﻛﻪ 23 ﺳﺎﻝ ﻟﺮﺯﻩ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﻡ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩ ، ﺭﻫﺎ ﺳﺎﺧﺖ . ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺪﺗﻲ ﺩﺭ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪ ، ﺍﻣﺎ ﻧﻬﻀﺖ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﺑﺎ ﻣﺮﮒ ﺑﺎﺑﻚ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﻧﺮﻓﺖ ، ﺑﻠﻜﻪ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﻣﺪﺗﻲ ﺑﻌﺪ ﺑﺎ ﺍﺷﻜﺎﻝ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﺍﻋﺘﺮﺍﺽ ﺧﻮﻳﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻋﺮﺑﻲ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻧﺪ . ﮔﻔﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﭼﻬﺮﻩ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺑﺎﺑﻚ ، ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺁﻟﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻥ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺑﻪ ﺑﻐﺾ ﻭ ﻛﻴﻨﻪ ﻭ ﻧﺎﺭﺍﺳﺘﻲ ، ﻗﺪﺭﻱ ﻣﺸﻜﻞ ﺍﺳﺖ ، ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺁﺋﻴﻦ ﺍﻭ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻥ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺁﺋﻴﻦ ﺁﻣﻴﺨﺘﻪ ﺍﺯ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻣﺰﺩﻙ - ﺯﺭﺗﺸﺖ ﻭ ﻣﺴﻴﺤﻴﺖ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﻋﻘﻴﺪﻩ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﺑﻪ ﺗﻨﺎﺳﺦ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻭ ﺗﺄﺛﺮ ﺁﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺑﻮﺩﺍﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ ﺳﺎﺯﺩ . ﺩﺭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺑﺎﺑﻚ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻣﺪﺍﺭﺍ ﺑﺎ ﺁﻧﺎﻥ ﻻ‌ﺯﻡ ﺍﺳﺖ . ﺍﻭ ﺩﻟﺨﻮﺷﻲ ﻭ ﺧﺮﺳﻨﺪﻱ ﻭ ﺷﺎﺩﻣﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺗﺮﻭﻳﺞ ﻣﻲ ﺩﺍﺩ . ﺍﻇﻬﺎﺭﺍﺕ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻮﺭﺧﻴﻦ ﻭ ﺍﻧﺘﺴﺎﺏ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻏﻴﺮ ﺍﺧﻼ‌ﻗﻲ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻚ ﻭﭘﻴﺮﺍﻭﻧﺶ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﭘﺎﻳﻪ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﻭ ﺭﺍﺳﺘﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ، ﻭﺍﺑﺴﺘﮕﻲ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻭ ﺗﻌﺼﺒﺎﺕ ﺩﻳﻨﻲ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ . ﺩﺭ ﺍﻧﺪﺷﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺭﺧﻴﻦ ﭼﻮﻥ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺧﺪﺍ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﻮﺩ ، ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻫﺮ ﺣﺮﻛﺘﻲ ﺑﺮ ﺿﺪ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻣﻄﺮﻭﺩ ﻭ ﻣﺤﻜﻮﻡ ﻣﻲ ﺷﺪ . ﻧﺎﮔﻔﺘﻪ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺑﺎﺑﻚ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻫﺎﻱ ﻓﺮﺍﻭﺍﻧﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻌﻠﻮﻝ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻭ ﺧﺸﻢ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑﻚ ، ﻳﻚ ﻧﻬﻀﺖ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ. ﻳﻚ ﻧﻬﻀﺖ ﺿﺪ ﻓﺌﻮﺩﺍﻟﻲ ﻭ ﺿﺪ ﻋﺮﺑﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻣﻲ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺻﺪﺩ ﺍﺳﺘﻴﻔﺎﻱ ﺣﻘﻮﻕ ﺩﻫﻘﺎﻧﺎﻥ ﻭ ﺍﺣﻴﺎﻱ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﺩﻫﻘﺎﻧﺎﻥ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﻮﺩ . ﺩﺭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪ ﺑﺎﺑﻚ، ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﻲ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﻋﺮﺑﻲ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻳﻚ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺍﺻﻠﻲ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺖ . ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻴﺎﻥ ﺑﺎﺑﻚ ﻭ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﻭ ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ - ﺣﺎﻛﻢ ﻃﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ﻛﻪ ﺷﻮﺭﺵ ﻛﺮﺩ- ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺧﻴﺎﻧﺖ ﺍﻓﺸﻴﻦ ، ﻧﻘﺸﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺯ ﺳﺎﻗﻂ ﻛﺮﺩﻥ ﻋﺒﺎﺳﻴﺎﻥ ﻭ ﺭﻭﻱ ﻛﺎﺭ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﻳﻚ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﻋﻘﻴﻢ ﮔﺬﺍﺷﺖ . »ﺍﺑﻦ ﺍﺳﻔﻨﺪﻳﺎﺭ« ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻃﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ﺍﺯ ﻗﻮﻝ ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﻭ ﺑﺎﺑﻚ .ﻭ ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ ﻋﻬﺪ ﻭ ﭘﻴﻤﺎﻥ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪﻛﻪ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻋﺮﺏ ﺑﺴﺘﺎﻧﻨﺪ ﻭ ﻣﻠﻚ ﻭ ﺟﻬﺎﻧﺪﺍﺭﻱ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻛﺴﺮﻭﻳﺎﻥ ﻧﻘﻞ ﻛﻨﻨﺪ .  ﻗﻴﺎﻡ ﺑﺎﺑﻚ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮﻱ ﻛﻠﻲ ﻭ ﺻﺮﻑ ﻧﻈﺮ ﺍﺯ ﺁﺋﻴﻦ ﻭ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻣﻨﻔﻲ ﭘﻴﺮﻭﺍﻧﺶ، ﻳﻚ ﻧﻬﻀﺖ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻌﻠﻮﻝ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﻫﺎﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ، ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻭ ﻇﻠﻢ ﻭ ﺳﺘﻢ ﻭ ﺯﻳﺎﺩﻩ ﻃﻠﺒﻲ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﻭ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﻋﺮﺑﻲ ﺑﻮﺩ . ﻗﻴﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺭﻳﺸﻪ ﻫﺎﻱ ﻋﻤﻴﻘﻲ ﺩﺭ ﺑﻴﻦ ﻃﺒﻘﺎﺕ ﻣﺴﺘﻀﻌﻒ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺍﺷﺮﺍﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﻨﺪ . ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑﻚ ﺗﺒﻠﻮﺭ ﻳﻚ ﻗﻴﺎﻡ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﻠﻲ ﻋﻠﻴﻪ ﺣﺎﻛﻤﻴﺖ ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﻭ ﻗﺮﻥ ﺳﻜﻮﺕ ﻭ ﺭﺧﻮﺕ ﻭ ﺭﻛﻮﺩ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﻼ‌ﻝ ﻭ ﺣﻴﺎﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ - ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻃﺮﻩ ﺍﻓﻜﻨﺪﻩ ﺑﻮﺩ. ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑﻚ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺣﻠﻘﻪ ﺍﺯ ﺷﻮﺭﺵ ﻫﺎ ﻭ ﻗﻴﺎﻡ ﻫﺎﻳﻲ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺗﺼﺎﺩﻡ ﻭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺖ ﻭ ﻋﺮﺑﻴﺖ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺗﻼ‌ﺷﻲ ﺑﺰﺭﮒ ﺑﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺣﻴﺎﻱ ﺍﺳﺘﻘﻼ‌ﻝ ﺍﻳﺮﺍﻥ.   ﻗﻴﺎﻡ ﺑﺎﺑﮏ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻦ ﻣﻴﺮﻣﻬﺮﺩﺍﺩ ﻣﻴﺮﺳﻨﺠﺮﻯ  ﻧﻴﻤﻪ ﺗﻴﺮﻣﺎﻩ ﻫﺮ ﺳﺎﻝ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭ ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﺣﻤﺎﺳﻪ ﻫﺎﻯ ﺗﺎﺭﻳﺨﻰ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎﺑﻚ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺩﺭ ﺧﻄﻪ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺑﻪ ﻭﻗﻮﻉ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺛﺒﺖ ﻭ ﺿﺒﻂ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.ﺩﮊ ﺑﺬ ﻳﺎ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎﺑﻚ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ﻫﺎﻯ ﺁﻏﺎﺯﻳﻦ ﺍﺳﺘﻴﻼ‌ﻯ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﮕﺎﻩ ﻫﺎﻯ ﻣﻬﻤﻰ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﮔﻮﺷﻪ ﮔﻮﺷﻪ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﭘﻬﻨﺎﻭﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺟﻬﺖ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﺣﻘﻮﻕ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ.ﺑﺎﺑﻚ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻦ ﺑﺎ ﻳﺎﺭﻯ ﺑﺴﻴﺎﺭﻯ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺧﻄﻪ ﺁﺫﺭﺁﺑﺎﺩﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﺍﺩﺧﻮﺍﻫﻰ ﺍﺯ ﺳﺘﻢ ﻫﺎﻳﻰ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ، ﺳﺎﻝ ﻫﺎ ﺧﻮﺍﺏ ﺧﻮﺵ ﺭﺍ ﺑﺮ ﭼﻬﺮﻩ ﺧﻠﻔﺎﻯ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﻭ ﺩﺳﺖ ﻧﺸﺎﻧﺪﮔﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﺮﺍﻡ ﻛﺮﺩ.  ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﻢ ﺗﻮﺟﻬﻰ ﻣﺸﻬﻮﺩﻯ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺭﺧﺪﺍﺩﻫﺎﻯ ﺗﺎﺭﻳﺨﻰ ﻭ ﻣﻔﺎﺧﺮ ﻣﻠﻰ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ، ﺩﻭ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺑﺎﺑﻚ، ﭼﻬﺮﻩ ﻭﺍﻗﻌﻰ ﻭ ﻗﻴﺎﻡ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺫﻫﺎﻥ ﻣﺨﺪﻭﺵ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﮔﺮﻭﻫﻰ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻗﻬﺮﻣﺎﻥ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭﻯ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﺫﺭﻯ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﻌﺮﻓﻰ ﻣﻰ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﻋﺪﻩ ﺍﻯ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﭼﻬﺮﻩ ﺗﺎﺭﻳﺨﻰ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻓﺮﺩﻯ ﺑﻰ ﺩﻳﻦ، ﻻ‌ﻣﺬﻫﺐ ﻭ ... ﻣﻮﺭﺩ ﺷﺪﻳﺪ ﺗﺮﻳﻦ ﺍﻧﺘﻘﺎﺩﻫﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻰ ﺩﻫﻨﺪ.ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺍﻣﺮ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎﻯ ﻛﻨﻜﺎﺵ ﻫﺎﻯ ﺑﻰ ﻃﺮﻓﺎﻧﻪ ﺗﺎﺭﻳﺨﻰ ﺍﻳﻦ ﺭﺍ ﻧﻤﺎﻳﺎﻥ ﻣﻰ ﺳﺎﺯﺩ ﻛﻪ ﺑﺎﺑﻚ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻦ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺳﻮ ﻧﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻗﻮﻣﻰ ﺧﺎﺹ ﻭ ﺍﺯ ﺳﻮﻯ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻪ ﻳﻚ ﭼﻬﺮﻩ ﺿﺪﺩﻳﻦ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺁﺯﺍﺩﻯ ﺧﻮﺍﻩ ﺑﺎ ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﻯ ﻭ ﺭﺷﺎﺩﺕ ﻫﺎﻯ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﻩ ﻃﻴﻒ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺍﻯ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻋﻠﻴﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺟﺒﺎﺭ ﺯﻣﺎﻥ، ﺑﻪ ﭘﺎ ﺧﺎﺳﺖ.  ﺍﻭ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﺩﻭ ﺳﺎﻝ ﺩﺍﻣﻨﻪ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﺎ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ، ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻥ، ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﺪﺍﻥ ﻫﻢ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺭﺍﺳﺘﺎﻯ ﺍﺣﻴﺎﻯ ﻫﻮﻳﺖ ﻣﻠﻰ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﻛﻮﺷﺶ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻛﺮﺩ.ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺗﺎﺭﻳﺨﻰ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺩﻭ ﺳﺪﻩ ﺁﻏﺎﺯ ﺍﺳﻼ‌ﻡ ﻭ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﻋﻼ‌ﻭﻩ ﺑﺮ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺳﺒﺐ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﻧﻘﺶ ﻗﻴﺎﻡ ﻫﺎﻯ ﻣﺮﺩﻣﻰ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﻘﻼ‌ﻝ ﻫﻮﻳﺘﻰ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺨﺸﻰ ﺍﺯ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﭘﺮﻓﺮﺍﺯ ﻭ ﻧﺸﻴﺐ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺯﻭ ﺑﻮﻡ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻣﺘﺎﺳﻔﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺩﻻ‌ﻳﻞ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻪ ﺁﻥ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻧﻴﺰ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﻣﻰ ﺳﺎﺯﺩ. ﺍﺯ ﺳﻮﻳﻰ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻌﺮﻓﻰ ﭼﻬﺮﻩ ﻫﺎﻳﻰ ﻧﻈﻴﺮ ﺑﺎﺑﻚ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻦ، ﺍﺑﻮﻣﺴﻠﻢ ﺧﺮﺍﺳﺎﻧﻰ، ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﻭ ﺭﻧﺞ ﻫﺎﻳﻰ ﻛﻪ ﻣﻠﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺟﻬﺖ ﺣﻔﻆ ﺍﺳﺘﻘﻼ‌ﻝ ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻰ ﺧﻮﺩ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ، ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﻟﮕﻮﻳﻰ ﺑﺮﺍﻯ ﺩﺳﺘﻴﺎﺑﻰ ﺑﻪ ﻭﻓﺎﻕ ﻣﻠﻰ ﺑﻴﻦ ﺗﻤﺎﻣﻰ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺗﻠﻘﻰ ﺷﻮﺩ.  ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻓﻀﺎﻯ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺳﺪﻩ ﻫﺎﻯ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻭﺭﻭﺩ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﻭ ﻧﻴﺰ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ ﺑﺎﺑﻚ ﻭ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻧﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺟﻤﺎﻝ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﻛﺮﺩ، ﺗﺎ ﺑﺨﺸﻰ ﺍﺯ ﺧﻸ‌ﻫﺎﻯ ﺍﻃﻼ‌ﻋﺎﺗﻰ ﻛﻪ ﺍﺯ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ، ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ ﺑﺮﺍﻯ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﺟﺒﺮﺍﻥ ﺷﻮﺩ.  •ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺩﻭ ﺳﺪﻩ ﻧﺨﺴﺖ ﻫﺠﺮﻯ  ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﭙﺎﻩ ﻋﺮﺏ ﺑﺎ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻭﻧﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۲۱ ﻫﺠﺮﻯ ﻗﻤﺮﻯ ﻳﺎ ۶۴۲ ﻣﻴﻼ‌ﺩﻯ ﺑﺎ ﺷﻜﺴﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻳﺎﻓﺖ، ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻫﻤﺪﺍﻥ، ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺁﻥ ﻛﺎﺷﺎﻥ، ﺭﻯ، ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻭ ﺍﺳﺘﺨﺮ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺗﺴﻠﻂ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺩﺭﺁﻣﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﻯ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻯ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ «ﻓﺘﺢ ﺍﻟﻔﺘﻮﺡ» ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﺍﻧﺪ.ﺍﻋﺮﺍﺏ ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺑﺨﺸﻰ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻣﭙﺮﺍﺗﻮﺭﻯ ﺑﺰﺭﮒ ﺳﺎﺳﺎﻧﻰ ﺩﺭ ﮔﺴﺘﺮﻩ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻰ ﻣﺮﺯﻫﺎﻯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ.  ﺑﻨﻰ ﺍﻣﻴﻪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎﻯ ﮔﺮﺍﻳﺶ ﻫﺎﻯ ﻋﺮﺑﻰ ﺟﺎﻫﻠﻰ ﻭ ﻧﻪ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎﻯ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﻣﺒﻴﻦ ﺍﺳﻼ‌ﻡ ﭘﺎﻳﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍﺻﻞ ﺳﻴﺎﺩﺕ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﺣﺘﻰ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻏﻴﺮﻋﺮﺏ ﺭﺍ ﻣﻮﺍﻟﻰ ﻣﻰ ﻧﺎﻣﻴﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺍﺯ ﺣﻘﻮﻕ ﺳﺎﺩﻩ ﺷﻬﺮﻭﻧﺪﻯ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﺑﻪ ﻛﺎﺭﮔﻴﺮﻯ ﺳﻼ‌ﺡ ﻭ ﺣﺘﻰ ﻧﺸﺴﺘﻦ ﺑﺮ ﺍﺳﺐ ﻣﺤﺮﻭﻡ ﺑﻮﺩﻧﺪ. (ﺩﻭ ﻗﺮﻥ ﺳﻜﻮﺕ، ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺯﺭﻳﻦ ﻛﻮﺏ)  ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻛﻪ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺍﺳﻼ‌ﻡ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﻋﺮﺏ ﻫﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ ﻗﺮﺁﻥ ﻋﺮﺑﻰ ﺍﺳﺖ، ﺍﺩﻋﺎ ﻣﻰ ﻛﺮﺩﻧﺪ، ﻣﺮﺩﻡ ﻋﺮﺏ ﺑﺮ ﻫﻤﻪ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﺮﺗﺮﻯ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺑﺪﻭﻥ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﻧﺺ ﺻﺮﻳﺢ ﻗﺮﺁﻥ ﻛﺮﻳﻢ ﺑﻪ ﺻﺮﺍﺣﺖ ﻣﻰ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ: «ﮔﺮﺍﻣﻰ ﺗﺮﻳﻦ ﺷﻤﺎ ﺩﺭ ﻧﺰﺩ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺁﻥ ﻛﺲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎﺭﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ.» ﻭ ﻳﺎ ﺩﺭ ﺁﻳﻪ ۱۳ ﺳﻮﺭﻩ ﺍﻟﺤﺠﺮﺍﺕ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ: «ﺍﻯ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺎ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺯﻧﻰ ﺁﻓﺮﻳﺪﻳﻢ ﻭ ﺷﻌﺒﻪ ﻫﺎ ﻭ ﻗﺒﻴﻠﻪ ﻫﺎ ﻛﺮﺩﻳﻢ ﺗﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺑﺸﻨﺎﺳﻴﺪ.» ﻭ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﮔﺮﺍﻣﻰ ﺍﺳﻼ‌ﻡ ﻫﻢ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩ: «ﻋﺮﺑﻰ ﺑﺮ ﻋﺠﻤﻰ ﻫﻴﭻ ﺑﺮﺗﺮﻯ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ ﺑﻪ ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎﺭﻯ.»  ﺍﺯ ﺳﻮﻳﻰ ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻧﻬﻀﺖ ﺷﻌﻮﺑﻴﻪ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﺁﻳﻪ ﭘﻴﺶ ﮔﻔﺘﻪ ﺳﻮﺭﻩ ﺣﺠﺮﺍﺕ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺖ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺷﺪﺕ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻣﻈﺎﻟﻢ ﺧﻠﻔﺎ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﮔﻰ ﻣﻰ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺮﻣﻰ ﺧﺎﺳﺘﻨﺪ. ﺑﺎ ﻋﻼ‌ﻳﻖ ﺯﻳﺎﺩﻯ ﻛﻪ ﻣﺎﺑﻴﻦ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﻭ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻧﺒﻮﺕ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ، ﻗﻴﺎﻡ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺛﻘﻔﻰ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﻮﻧﺨﻮﺍﻫﻰ ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺳﺎﻻ‌ﺭ ﺷﻬﻴﺪﺍﻥ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ(ﻉ) ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺖ ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﻰ ﺑﻮﺩ ﺑﺮﺍﻯ ﺯﻭﺭﺁﺯﻣﺎﻳﻰ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺧﻼ‌ﻓﺖ.  ﺍﺯ ﺳﻮﻳﻰ ﺩﻳﮕﺮ ﻗﻴﺎﻡ ﻫﺎﻯ ﻣﺬﻫﺒﻰ ﺯﻳﺪﺑﻦ ﻋﻠﻰ ﺑﻦ ﺣﺴﻴﻦ (ﻧﻮﻩ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ(ﻉ)) ﻭ ﻳﺤﻴﻰ ﺑﻦ ﺯﻳﺪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﺪﺕ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺷﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﺑﺎ ﺭﻫﺒﺮﻯ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﺳﺨﺘﻰ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﻴﻜﺮﻩ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻇﺎﻟﻢ ﻭﺍﺭﺩ ﺁﻭﺭﻧﺪ. ﺍﻳﻦ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻰ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺲ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺟﻔﺎﻯ ﺧﻠﻔﺎ ﻧﻔﺲ ﺑﺮ ﻣﻰ ﺁﻭﺭﺩ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻛﺎﻓﺮ ﻭ ﺯﻧﺪﻳﻖ ﻣﺘﻬﻢ ﻭ ﺧﻮﻧﺶ ﺣﻼ‌ﻝ ﺷﻤﺮﺩﻩ ﻣﻰ ﺷﺪ. ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺧﺮﻭﺝ ﺳﻴﺎﻩ ﺟﺎﻣﮕﺎﻥ ﺑﻪ ﺭﻫﺒﺮﻯ ﺍﺑﻮﻣﺴﻠﻢ ﺧﺮﺍﺳﺎﻧﻰ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻧﻘﻄﻪ ﻋﻄﻔﻰ ﺩﺭ ﻗﻴﺎﻡ ﻋﻤﻮﻣﻰ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﻠﻘﻰ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ ﺧﻴﺎﻧﺖ ﺣﺎﻛﻤﺎﻥ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺑﻨﻰ ﺍﻣﻴﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺷﺪ ﻭ ﺧﻮﻥ ﺍﺑﻮﻣﺴﻠﻢ ﭘﺲ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺯﻯ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻧﻈﺎﻡ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻖ ﺭﻳﺨﺘﻪ ﺷﺪ.  ﺳﻨﺒﺎﺩ ﺩﻳﮕﺮ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺍﺑﻮﻣﺴﻠﻢ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﻮﻧﺨﻮﺍﻫﻰ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺍﺯ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﭙﻬﺒﺪ ﺧﻮﺭﺷﻴﺪ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۴۱ ﻫﺠﺮﻯ ﻗﻤﺮﻯ ﺩﺭ ﻃﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ﻋﻠﻢ ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﺑﻴﮕﺎﻧﮕﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻓﺮﺍﺷﺖ ﻛﻪ ﺧﻠﻔﺎ ﺑﺎ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﻗﺴﺎﻭﺕ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺳﺮﻛﻮﺏ ﻛﺮﺩﻧﺪ. ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۵۰ ﻫﺠﺮﻯ ﻫﻢ ﺑﻬﺎﻓﺮﻳﺪ ﻭ ﺍﺳﺘﺎﺩﺳﻴﺲ ﺩﺭ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﻭ ﺷﻬﺮﻫﺎﻯ ﻫﺮﺍﺕ، ﺑﺎﺩﻏﻴﺲ ﻭ ﺳﻴﺴﺘﺎﻥ ﻗﻴﺎﻣﻰ ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﻤﺮﺍﻫﻰ ﺳﻴﺼﺪﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﻮﺩ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۶۰ ﻫﺠﺮﻯ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭ ﻛﻮﻩ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻥ ﺑﺎ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻰ ﻭﻧﺪﺍﺩ ﻫﺮﻣﺰ ﻭ ﺳﭙﻬﺒﺪ ﺷﺮﻭﻳﻦ ﻭ ﻣﺼﻤﻐﺎﻥ ﻭ ﻻ‌ﺵ ﺑﺮ ﺿﺪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺧﺎﺳﺘﻨﺪ...  •ﺑﺎﺑﻚ ﻭ ﻗﻴﺎﻡ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﺁﺫﺭﺁﺑﺎﺩﮔﺎﻥ  ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ﻫﺎﻳﻰ ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻣﻰ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺤﺖ ﺳﻠﻄﻪ ﺧﻠﻔﺎ ﺑﻮﺩ ﺁﻳﻴﻦ ﺧﺮﻣﻰ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺷﺎﺧﻪ ﺍﻯ ﺍﺯ ﺩﻳﻦ ﻣﺰﺩﻛﻰ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻘﻰ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﮔﺮﮔﺎﻥ، ﺩﻳﻠﻤﺎﻥ، ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ، ﺍﺭﻣﻨﺴﺘﺎﻥ، ﻫﻤﺪﺍﻥ، ﺩﻳﻨﻮﺭ، ﺭﻯ ﻭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﭘﻴﺮﻭ ﺩﺍﺷﺖ. ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ۶۱ ﺳﺎﻝ ﺍﺯ ﺳﺎﻝ ۱۶۲ ﺗﺎ ۲۲۳ ﻫﺠﺮﻯ ﻗﻤﺮﻯ ﻋﻠﻴﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺟﺎﺑﺮ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺷﻮﺭﺵ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﻃﻮﻻ‌ﻧﻰ ﺗﺮﻳﻦ ﻭ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻗﻴﺎﻡ ﻫﺎﻯ ﻣﻠﻰ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺎﺭﻳﺨﻰ ﺁﺫﺭﺁﺑﺎﺩﮔﺎﻥ ﺭﺍ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ، ﺑﺮﺍﻯ ﺩﺷﻤﻨﺎﻥ ﺳﺘﻤﮕﺮ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﺎﺍﻣﻦ ﻛﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ.  ﺑﺎﺑﻚ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻦ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۲۰۰ ﻫﺠﺮﻯ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺟﺎﻭﻳﺪﺍﻥ ﺑﻦ ﺷﻬﺮﻙ ﺷﺪ، ﺳﺮﺩﺍﺭﻯ ﺷﺠﺎﻉ ﻭ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻃﻰ ﺳﺎﻝ ﻫﺎ ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺁﺷﻮﺏ ﻣﺰﺩﻛﻴﺎﻥ ﻭ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﻋﻠﻴﻪ ﺣﺎﻛﻤﺎﻥ ﺳﺘﻤﮕﺮ ﺭﻫﺒﺮﻯ ﻛﺮﺩ.ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﻯ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻛﺘﺎﺏ «ﺍﺧﺒﺎﺭ ﺍﻟﻄﻮﺍﻝ» ﺩﻳﻨﻮﺭﻯ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ، ﺑﺎﺑﻚ ﺍﺯ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ «ﻣﻄﻬﺮ» ﺩﺧﺘﺮﺯﺍﺩﻩ ﺍﺑﻮﻣﺴﻠﻢ ﺧﺮﺍﺳﺎﻧﻰ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.۲۲ ﺳﺎﻝ ﺟﻨﮓ ﻫﺎﻯ ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﻭ ﭘﺎﺭﺗﻴﺰﺍﻧﻰ ﻣﺎﺑﻴﻦ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺁﺫﺭﺁﺑﺎﺩﮔﺎﻥ، ﺑﺎ ﺭﻫﺒﺮﻯ ﺑﺎﺑﻚ ﻭ ﻟﺸﻜﺮﻳﺎﻥ ﺧﻠﻴﻔﻪ، ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪ، ﺑﻨﻰ ﻋﺒﺎﺱ ﺷﺶ ﺑﺎﺭ ﻭﺍﻟﻰ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺷﻜﺴﺖ ﻫﺎﻯ ﭘﻰ ﺩﺭﭘﻰ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ:  ۱- ﺣﺎﺗﻢ ﺑﻦ ﻫﺮﺛﻤﻪ ﺑﻦ ﺍﻣﻴﻦ (۲۰۳ ﻗﻤﺮﻯ)  ۲- ﻋﻴﺴﻰ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﺍﺑﻰ ﺧﺎﻟﺪ (۲۰۵ ﻗﻤﺮﻯ)  ۳- ﻋﻠﻰ ﺑﻦ ﺻﺪﻓﻪ (۲۰۹ ﻗﻤﺮﻯ)  ۴- ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺑﻦ ﻟﻴﺚ ﺑﻦ ﻓﻀﻞ (۲۱۱ ﻗﻤﺮﻯ)  ۵- ﻋﻠﻰ ﺑﻦ ﻫﺸﺎﻡ (۲۱۴ ﻗﻤﺮﻯ)  ۶- ﻋﺠﻴﻒ ﺑﻦ ﻋﻨﺒﺴﻪ (۲۱۷ ﻗﻤﺮﻯ)  • ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺟﻐﺮﺍﻓﻴﺎﻳﻰ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎﺑﻚ  ﻣﺮﻛﺰ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﺑﺎﺑﻚ ﻭ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﺍﻭ «ﺩﮊ ﺑﺬ» ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ﻫﺎﻯ ﻗﻠﻌﻪ ﺟﺎﻭﻳﺪﺍﻥ، ﻗﻠﻌﻪ ﺟﻤﻬﻮﺭ ﻭ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎﺑﻚ ﻧﻴﺰ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﺩﮊ ﺑﺎ ۲۳۰۰ ﺗﺎ ۲۶۰۰ ﻣﺘﺮ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﺍﺯ ﺳﻄﺢ ﺩﺭﻳﺎ ﺩﺭ ۱۶ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻯ ﺟﻨﻮﺏ ﻏﺮﺑﻰ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻛﻠﻴﺒﺮ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﺩﮊ ﺗﺴﺨﻴﺮﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺩﺭﻩ ﻫﺎﻳﻰ ﭘﺮﺷﻴﺐ ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ۴۰۰ ﺗﺎ ۶۰۰ ﻣﺘﺮ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺳﻮ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺭﺍﻩ ﺩﺍﻻ‌ﻥ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺎﺭﻳﻚ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ۲۰۰ ﻣﺘﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻋﺒﻮﺭ ﺍﺳﺖ. ﺩﮊ ﺑﺬ ﻳﺎ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎﺑﻚ ﻛﻪ ﺍﺣﺘﻤﺎﻻ‌ً ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ﺳﺎﺳﺎﻧﻴﺎﻥ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺳﻪ ﻃﺒﻘﻪ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺗﺎﻻ‌ﺭ ﺍﺻﻠﻰ ﻭ ﻫﻔﺖ ﺍﺗﺎﻕ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺁﻥ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.  ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻃﺒﻴﻌﻰ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻭ ﻛﻮﻩ ﻫﺎﻯ ﺳﺨﺖ ﮔﺬﺭ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ، ﺳﺮﻣﺎ، ﺑﺮﻑ ﻭ ﻛﻮﻻ‌ﻙ ﺷﺪﻳﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺍﺷﺖ ﻫﻤﺰﻣﺎﻥ ﺑﺎ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻧﻬﻀﺖ ﻣﺮﺩﻣﻰ ﻭ ﺩﻫﻘﺎﻧﻰ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﻪ ﺷﺪﺕ ﺭﻭﺣﻴﻪ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺭﺍ ﺗﻀﻌﻴﻒ ﻣﻰ ﻛﺮﺩ.ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﻣﺎﻣﻮﻥ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ۲۲ ﺳﺎﻝ ۳۹ ﺑﺎﺭ ﺑﻪ ﺳﺮﻛﺮﺩﮔﻰ ﺯﺑﺪﻩ ﺗﺮﻳﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﺟﻨﮕﻰ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎﺑﻚ ﺗﺎﺧﺘﻨﺪ ﻭﻟﻰ ﺗﻤﺎﻣﻰ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻼ‌ﺕ ﻧﺎﻛﺎﻡ ﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﻫﺎﻯ ﻓﺮﺳﺎﻳﺸﻰ ﻛﺸﺘﻪ ﻫﺎﻯ ﺯﻳﺎﺩﻯ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻯ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺩﺍﺷﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺕ ﺯﻣﺎﻥ ﻃﻮﻻ‌ﻧﻰ، ﺣﺎﻛﻤﺎﻥ ﻇﺎﻟﻢ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﺑﻪ ﺭﻏﻢ ﺗﻌﻮﻳﺾ ﭘﻰ ﺩﺭﭘﻰ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﺗﻌﻠﻖ ﻣﺰﺩ ﻭ ﭘﺎﺩﺍﺵ ﻫﺎﻯ ﺧﻮﺏ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺟﻨﮓ ﺗﻐﻴﻴﺮﻯ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻛﻨﻨﺪ.  ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻛﺘﺎﺏ ﺳﻴﺎﺳﺘﻨﺎﻣﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻧﻈﺎﻡ ﺍﻟﻤﻠﻚ ﻃﻮﺳﻰ، «ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻨﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۲۱۲ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ، ﻛﺮﺝ ﻭ ﺑﺮﺧﻰ ﺟﺎﻫﺎﻯ ﺩﻳﮕﺮ ﺧﺮﻭﺝ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎﻃﻨﻴﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ. ﻗﻴﺎﻡ ﺑﻰ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺍﻯ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺩﺍﻣﻨﻪ ﺁﻥ ﺑﻪ ﻫﻤﺪﺍﻥ، ﺍﺭﻣﻨﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﺍﺭﺍﻥ ﻫﻢ ﻛﺸﻴﺪﻩ ﺷﺪ.»ﺍﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎﻣﻮﺭﺍﻥ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻇﻠﻢ ﻫﺎﻯ ﺯﻳﺎﺩﻯ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻰ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻋﻠﻴﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﻣﻰ ﺷﺪﻧﺪ.ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۲۱۸ ﻗﻤﺮﻯ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻭ ﺟﻨﮓ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﺧﻮﺩ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﭘﺎﺭﺱ، ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ، ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ، ﺟﺒﺎﻝ (ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺮﻛﺰﻯ ﺍﻳﺮﺍﻥ) ﻭ ﺩﺍﻏﺴﺘﺎﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺟﻨﮕﻰ ﺍﻋﻼ‌ﻡ ﺷﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺳﻮﻯ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۲۱۹ ﺩﺭ ﺑﺨﺸﻰ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻃﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺷﻮﺭﺵ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻋﻠﻴﻪ ﺣﺎﻛﻤﺎﻥ ﺟﻮﺭ ﻗﻴﺎﻡ ﻛﺮﺩ.  ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻴﺎﻥ ﻣﺎﻣﻮﻥ ﻣﺮﺩ ﻭﻟﻰ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﻛﻪ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺍﻯ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺑﻰ ﺭﺣﻢ ﻭ ﺧﺸﻦ ﺑﻮﺩ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﻣﺎﻣﻮﻥ ﺷﺪ ﻭ ﺩﻭﺭ ﺩﻭﻡ ﺟﻨﮓ ﻫﺎﻯ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺑﺎ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺧﻠﻔﺎ ﺁﻏﺎﺯ ﺷﺪ.ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺎﺑﻚ ﻛﺎﺭ ﺁﺳﺎﻧﻰ ﻧﺒﻮﺩ ﺑﺮﺍﻯ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺧﻼ‌ﻓﺖ ﭘﻴﺮﻭﺯﻯ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻚ ﺑﺰﺭﮒ ﺗﺮﻳﻦ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﺗﻠﻘﻰ ﻣﻰ ﺷﺪ.ﻣﻌﺘﺼﻢ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻓﺮﺩﻯ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺍﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺭﺳﺎﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺷﺮﺍﻳﻂ، ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﺍﻣﻴﺮﺯﺍﺩﻩ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﻛﻪ ﺭﻳﺎﺳﺖ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻯ ﻧﻈﺎﻣﻰ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ ﺩﺍﺷﺖ، ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﮔﺰﻳﻨﻪ ﺑﻮﺩ. ﺍﺟﺪﺍﺩ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻥ ﻫﺎﻯ ﺩﻭﺭ ﺑﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﺳﺮﻭﺷﻨﻪ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻭﺭﺍﺭﻭﺩ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﻰ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺣﻜﻮﻣﺘﻰ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺻﺒﻰ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ. ﺟﻨﮓ ﻫﺎﻯ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻚ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺳﺎﻝ ۲۲۱ ﻫﺠﺮﻯ ﻗﻤﺮﻯ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ، ﺣﺪﻭﺩ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﺍﻧﺠﺎﻣﻴﺪ.  ﺍﺯ ﻧﻴﺖ ﻭﺍﻗﻌﻰ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻴﻬﻨﺶ ﺍﻃﻼ‌ﻋﻰ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ.ﺑﺮﺧﻰ ﻣﻮﺭﺧﺎﻥ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﻭﺯﺍﻓﺰﻭﻥ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻃﺎﻫﺮﻳﺎﻥ ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ ﻋﺒﺪﺍﻟﻠﻪ ﻃﺎﻫﺮ ﺩﺭ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﻭ ﺭﻗﺎﺑﺘﻰ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﺍﻓﺸﻴﻦ (ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻓﺮﺩﻯ ﻛﻪ ﺍﺟﺪﺍﺩﺵ ﺍﺯ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮﻭﺍﻳﺎﻥ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﻧﺪ)، ﻭ ﻋﺒﺪﺍﻟﻠﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ، ﺍﻓﺸﻴﻦ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺑﻮﺩ ﺟﻬﺖ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﻯ ﺍﺯ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻗﺪﺭﺕ ﻃﺎﻫﺮﻳﺎﻥ ﻭ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﺮﭼﻪ ﻭﺳﻴﻊ ﺗﺮ ﻭ ﺳﺮﻳﻊ ﺗﺮ ﻗﺪﺭﺕ ﺟﻬﺖ ﺟﻠﺐ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﺧﻠﻴﻔﻪ، ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻚ ﭘﻴﺮﻭﺯ ﺷﻮﺩ.  •ﻓﺮﺟﺎﻡ ﻛﺎﺭ ﺑﺎﺑﻚ  ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻭ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻚ ﺧﺮﻡ ﺩﻳﻦ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻯ ﻣﺘﻌﺪﺩ ﺍﺯ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺭﺍﻫﻜﺎﺭﻫﺎ ﻭ ﺣﺮﺑﻪ ﻫﺎﻯ ﺟﻨﮕﻰ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻛﺮﺩ ﺗﺎ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۲۲۳ ﻗﻤﺮﻯ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ، ﺑﺎ ﺣﻴﻠﻪ ﺍﻯ ﺑﺎﺑﻚ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺬ ﻛﺸﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﻛﻨﺪ ﻭ ﺩﺳﺖ ﺑﺴﺘﻪ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﻫﺪ.ﺍﺯ ﺳﻮﻯ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻃﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ﻫﻢ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻫﻔﺖ ﺳﺎﻝ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮﻭﺍﻳﻰ ﺩﺭ ﻃﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ﺑﺎ ﺧﺪﻋﻪ ﻭ ﻧﻴﺮﻧﮓ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﻛﻮﻫﻴﺎﺭ، ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪ ﻭ ﺑﺎﻻ‌ﺧﺮﻩ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۲۲۴ ﻫﺠﺮﻯ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﻋﺒﺪﺍﻟﻠﻪ ﻃﺎﻫﺮ ﺣﺎﻛﻢ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻛﺮﺩ، ﺍﻣﺎﺭﺕ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﻫﺎﻯ ﺷﻤﺎﻟﻰ ﻃﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺩﻳﻠﻤﺎﻥ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ ﺣﻜﻮﻣﺘﻰ ﺧﻮﺩ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻛﺮﺩ.ﺑﺎﺑﻚ ﺭﺍ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻯ ﺑﻪ ﺍﻣﺮ ﺧﻠﻴﻔﻪ ﺑﺎﺯﺟﻮﻳﻰ ﻭ ﻣﺤﺎﻛﻤﻪ ﻛﺮﺩﻧﺪ.  ﺑﺎﺑﻚ ﻭﻗﺘﻰ ﺑﺎ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﺭﻭﺑﻪ ﺭﻭ ﺷﺪ، ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺩﻟﻴﺮﻯ، ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﺭﺍ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﻛﺮﺩ ﻭ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﭼﻨﺎﻥ ﻋﺼﺒﺎﻧﻰ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﻣﻰ ﺩﻫﺪ ﻳﻚ ﺩﺳﺖ ﺑﺎﺑﻚ ﺭﺍ ﻗﻄﻊ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺩﺳﺖ ﺩﻳﮕﺮ ﻭ ﭘﺎﻫﺎﻯ ﺑﺎﺑﻚ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺞ ﻗﻄﻊ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺳﺨﺖ ﺗﺮﻳﻦ ﻭﺿﻊ ﻣﻤﻜﻦ ﺟﺎﻥ ﺩﻫﺪ. ﻣﻌﺘﺼﻢ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻟﻴﺎﻗﺖ ﻫﺎﻯ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﻭﺯﺍﻓﺰﻭﻥ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﺑﺪ ﮔﻤﺎﻥ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﻧﺪﺍﺧﺖ ﻭ ﺍﻭ ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﺍﺛﺮ ﺷﺪﺕ ﮔﺮﺳﻨﮕﻰ ﺑﺎ ﺩﺭﺩ ﻭ ﺭﻧﺞ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺟﺎﻥ ﺩﺍﺩ.ﺧﻠﻴﻔﻪ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﺟﻨﺎﺯﻩ ﻫﺎﻯ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﻭ ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ ﺭﺍ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺑﺎﺑﻚ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺑﻪ ﺩﺍﺭ ﺑﻴﺎﻭﻳﺰﻧﺪ ﻭ ﺳﺎﻝ ﻫﺎ ﺟﻨﺎﺯﻩ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺷﻜﻞ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﺩﻳﺪ ﻋﻤﻮﻡ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﺍﺳﻜﻠﺘﻰ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪ.  ﻣﻌﺘﺼﻢ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﺑﺎﺑﻚ، ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ ﻭ ﺍﻓﺸﻴﻦ ﻭ ﺑﺮ ﺩﺍﺭ ﺁﻭﻳﺨﺘﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺟﺸﻨﻰ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﺑﺎ ﺩﻋﻮﺕ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ، ﺍﻣﻴﺮﺍﻥ ﻭ ﺩﻳﻮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﺑﺎﺭﻋﺎﻡ ﺷﻜﻮﻫﻤﻨﺪﻯ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺩﺍﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺷﺎﻋﺮﺍﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﻯ ﻗﺼﻴﺪﻩ ﻫﺎﻳﻰ ﺩﺭ ﻣﺪﺡ ﻣﻌﺘﺼﻢ ﺳﺮﻭﺩﻧﺪ ﻭ ﺭﺍﻣﺸﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﺧﻨﻴﺎﮔﺮﺍﻥ، ﻧﻐﻤﻪ ﻫﺎﻯ ﺷﻮﺭﺍﻧﮕﻴﺰ ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ... ﺩﺭ ﺗﺬﻛﺮﻩ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻧﻈﺎﻡ ﺍﻟﻤﻠﻚ ﻃﻮﺳﻰ ﺁﻣﺪﻩ ﻛﻪ «ﻣﻌﺘﺼﻢ ﺑﻪ ﻗﺎﺿﻰ ﻳﺤﻴﻰ ﮔﻔﺖ: ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻋﺰﻭﺟﻞ ﻧﻌﻤﺖ ﻫﺎﻳﻰ ﭼﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺍﺭﺯﺍﻧﻰ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﻌﻤﺖ ﻫﺎ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺑﺎﺑﻚ ﻭ ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ ﻭ ﺷﺎﻩ ﺭﻭﻡ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﺳﻪ ﺍﺯ ﺩﺷﻤﻨﺎﻥ ﻣﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺍﺳﻜﻠﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻛﻨﻴﺴﻪ ﺩﺭ ﻓﻀﺎ ﻣﻌﻠﻖ ﺍﺳﺖ.»  •ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺭﻳﺸﻪ  ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﻇﻠﻢ ﻭ ﺳﺘﻢ ﻫﻴﭻ ﮔﺎﻩ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭ ﻧﻤﻰ ﻣﺎﻧﺪ، ﻋﺎﻗﺒﺖ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺣﺎﻛﻤﺎﻥ ﺳﺘﻤﮕﺮ ﺑﻨﻰ ﻋﺒﺎﺱ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪ. ﺍﺯ ﻓﺘﺢ ﻧﻬﺎﻭﻧﺪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۶۴۲ ﻣﻴﻼ‌ﺩﻯ ﺗﺎ ﻓﺘﺢ ﻫﻤﺪﺍﻥ ﺗﻮﺳﻂ «ﻣﺮﺩﺍﻭﻳﺰ» ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۹۳۱ ﻣﻴﻼ‌ﺩﻯ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﺩﻗﻴﻖ ۲۸۹ ﺳﺎﻝ ﻃﻮﻝ ﻛﺸﻴﺪ. ﻣﺮﺩﺍﻭﻳﺰ ﺳﭙﺲ ﻛﺎﺷﺎﻥ ﻭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺗﺼﺮﻑ ﻭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﺍﻋﻼ‌ﻡ ﻛﺮﺩ.  ﺍﻭ ﺑﻼ‌ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺳﻨﺖ ﻫﺎﻯ ﻛﻬﻦ ﻧﻈﻴﺮ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ، ﺟﺸﻦ ﺳﺪﻩ ﻭ ﺟﺸﻦ ﻣﻬﺮﮔﺎﻥ ﺭﺍ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺩﻭ ﻗﺮﻥ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﺍﻋﻼ‌ﻡ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ، ﺑﻪ ﺭﺳﻤﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺮﻭﻳﺞ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﻫﻤﺖ ﮔﻤﺎﺷﺖ. ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻫﺎﻯ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﻧﻴﺰ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺞ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺧﻮﺩ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻫﺎﻯ ﺻﻔﺎﺭﻳﺎﻥ ﻭ ﺳﺎﻣﺎﻧﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻫﺎﻯ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺣﺪﻭﺩ ﺩﻭﻳﺴﺖ ﺳﺎﻝ ﺩﺭ ﺧﺎﻙ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺍﺳﺘﻘﻼ‌ﻝ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺮﺍﻯ ﻣﻠﺖ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﻰ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺖ.
نظرات (0)
نام :
ایمیل : [پنهان میماند]
وب/وبلاگ :
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)