X
تبلیغات
زولا

تاریخ ایران , ادبیات ، سیاست ، جامعه و فرهنگ

اردشیر بنیان گذار ساسانیان

ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺑﺎﺑﮑﺎﻥ ﯾﺎ ﭘﺎﭘﮑﺎﻥ ﺑﻨﯿﺎﻧﮕﺬﺍﺭ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻫﯽ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺍﺳﺖ. ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﭘﺎﭘﮑﺎﻥ ﺩﺭ ۲۳ ﮊﻭﺋﻦ ﺳﺎﻝ ۲۲۶ ﻣﯿﻼ‌ﺩﯼ ﺩﺭ ﻧﯿﺎﯾﺸﮕﺎﻩ ﻧﺎﻫﯿﺪ ﺗﺎﺟﮕﺬﺍﺭﯼ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺷﺎﻩ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺷﺪ ﻭ ﻣﻠﯽ ﮔﺮﺍﯾﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻣﺤﻮﺭ ﺁﻣﻮﺯﺷﻬﺎﯼ ﺯﺭﺗﺸﺖ ﺍﺣﯿﺎﺀ ﮐﺮﺩ. ﺑﺎ ﭘﯿﺮﻭﯼ ﺍﺯ ﺭﻭﺵ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ، ﺩﯾﻠﻤﯿﺎﻥ ﻭ ﺻﻔﻮﯾﺎﻥ ﺑﻌﺪﺍ ﻣﻠﯽ ﮔﺮﺍﯾﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻣﺤﻮﺭ ﺍﯾﺮﺍﻧﺪﻭﺳﺘﯽ ﻭ ﻣﺬﻫﺐ ﺷﯿﻌﻪ ﺯﻧﺪﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ. ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﮐﻪ ﻗﺒﻼ‌ ﺣﮑﻤﺮﺍﻥ ﭘﺎﺭﺱ (ﻋﻤﺪﺗﺎ ﻓﺎﺭﺱ ﻭ ﮐﺮﻣﺎﻥ ) ﻭ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ ﺁﺗﺸﮑﺪﻩ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﺗﺎﺟﮕﺬﺍﺭﯼ، ﺑﻪ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺍﺷﮑﺎﻧﯿﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺍﺛﺮ ﻓﺴﺎﺩ ﺩﺍﺧﻠﯽ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺿﻌﻒ ﮔﺬﺍﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺭﻭﻣﯿﺎﻥ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻣﯽ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﺑﺮﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩ. ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﮐﻪ ﺑﻌﺪﺍ ﺭﻭﻣﯿﺎﻥ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺷﮑﺴﺖ ﺳﺨﺖ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺷﺮﻕ ﻭﺍﭘﺲ ﺭﺍﻧﺪ ﺩﺭ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺗﺎﺟﮕﺬﺍﺭﯼ، ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺩﺍﺭﯾﻮﺵ ﺑﺰﺭﮒ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﻫﻮﺭﺍﻣﺰﺩﺍ ﺷﺎﻩ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻣﯽ ﻧﺠﯿﺐ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﻮﺍﺭ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭﻭﻍ ﻧﻤﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ. ﻣﺮﺩﻡ ﮐﺮﻣﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﻗﺒﻼ‌ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺷﺖ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ ﺧﺮﺳﻨﺪﯼ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﭘﯿﺮﻭﺯﯼ ﺍﻭ ﺑﺮ ﺍﺭﺩﻭﺍﻥ ﻭ ﺑﻪ ﺷﺎﻫﯽ ﺭﺳﯿﺪﻧﺶ، ﺷﻬﺮﯼ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ «ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ » ﻧﺎﻣﮕﺬﺍﺭﯼ ﮐﺮﺩﻧﺪ. ﺍﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﮐﻪ ﻧﺎﻡ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻥ ﭼﯿﺮﮔﯽ ﻋﺮﺏ ﻫﺎ ﺑﺮﺩﺳﯿﺮ ﺗﻠﻔﻆ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﭘﯿﺸﺘﺮ ﺭﻭﺳﺘﺎﯼ ﮐﻮﭼﮑﯽ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﻋﻤﺮﺍﻥ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺷﻬﺮ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ. ﺭﻭﯼ ﮐﺎﺭ ﺁﻣﺪﻥ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺳﺎﺳﺎﻥ ، ﻣﻮﺑﺪﯼ ﺍﺯ ﺩﻭﺩﻣﺎﻥ ﻧﺠﺒﺎ ﺑﻮﺩ ﺑﺮ ﺁﺗﺸﮑﺪﻩ ﯼ ﺁﻧﺎﻫﯿﺘﺎ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺍﺳﺘﺨﺮ ﺭﯾﺎﺳﺖ ﺩﺍﺷﺖ . ﭘﺴﺮﺵ ﺑﺎﺑﮏ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺧﯿﺮ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭﺩﺭﯾﺎﺟﻪ ﯼ ﺑﺨﺘﮕﺎﻥ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﯽ ﮐﺮﺩ . ﺑﺎﺑﮏ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺳﺎﺳﺎﻥ ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ ﭘﺪﺭ ﺷﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺷﺎﻩ ﺧﻮﺍﻧﺪ (۲۰۸ ﻡ) ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺷﻬﺮ ﺍﺳﺘﺨﺮ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﮔﻮﭼﯿﻬﺮ ﺷﺎﻩ ﺑﺎﺯﺭﻧﮕﯽ ﺑﻮﺩ . ﺑﺎﺯﺭﻧﮕﯿﺎﻥ ﺩﺭ ﻧﯿﺴﺎﯾﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺟﻬﺖ ﺩﯾﻮﺍﺭ ﻫﺎﯼ ﺳﻔﯿﺪﺵ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ﯼ ﺍﺳﻼ‌ﻣﯽ ﺑﯿﻀﺎ ﻧﺎﻡ ﮔﺮﻓﺖ ، ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ. ﭼﻮﻥ ﮔﻮﭼﯿﻬﺮ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺑﺎﺯﺭﻧﮕﯽ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﻮﺍﺣﯽ ﺍﻣﯿﺮ ﺑﺰﺭﮒ ﺑﻮﺩ ، ﺑﺎﺑﮏ ﺑﺮﺍﯼ ﭘﺴﺮﺵ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺍﺯ ﻭﯼ ﻣﻨﺼﺐ ﺍﺭﮔﺒﺪﯼ ﺩﺍﺭﺍﺑﮕﺮﺩ ﺭﺍ ﺑﮕﺮﻓﺖ. ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ( ۲۱۲ﻡ) ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺑﺮ ﮔﻮﺟﻬﯿﺮ ﻗﯿﺎﻡ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺷﻬﺮ ﻧﺴﺎ ( ﺑﯿﻀﺎ ) ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﺼﺮﻑ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﻭﯼ ﻧﺸﺴﺖ. ﺟﻮﻥ ﺑﺎﺑﮏ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﺷﺎﻫﭙﻮﺭ ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ ﺍﻭ ﺷﺪ . ﻣﯿﺎﻥ ﺩﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﯾﻌﻨﯽ ﺷﺎﻫﭙﻮﺭ ﻭ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﻧﺰﺍﻉ ﺩﺭﮔﺮﻓﺖ. ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺑﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻣﻬﺘﺮ ﺧﻮﺩ ﺣﺴﺪ ﻣﯽ ﺑﺮﺩ، ﺍﻣﺎ ﺷﺎﻫﭙﻮﺭ ﺑﺮ ﺍﺛﺮ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺑﻤﺮﺩ ﻭ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۲۱۲ ﻣﯿﻼ‌ﺩﺭ ﺑﻪ ﺁﺳﺎﻧﯽ ﺟﺎﯼ ﺍﻭ ﻧﺸﺴﺖ ﺳﭙﺲ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺑﺮ ﮐﺮﻣﺎﻥ ﺩﺳﺖ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﺗﺎ ﺳﻮﺍﺣﻞ ﺧﻠﯿﺞ ﻓﺎﺭﺱ ﭘﯿﺶ ﺭﻓﺖ. ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺷﺎﺩﺷﺎﻫﭙﻮﺭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﮑﺸﺖ ﻭ ﺭﻭﺍﻧﻪ ﯼ ﺍﻫﻮﺍﺯ ﺷﺪ ﻭ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺳﺨﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﯿﻦ ﺍﻭ ﻭ ﺍﺭﺩﻭﺍﻥ ﭘﻨﺠﻢ ﺩﺭ ﻫﺮﻣﺰﮔﺎﻥ ﺩﺭﮔﺮﻓﺖ ، ﺍﺭﺩﻭﺍﻥ ﺭﺍ ﺷﮑﺴﺖ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺑﺎ ﻣﺮﮒ ﺍﻭ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﯼ ﺍﺷﮑﺎﻧﯽ ﺑﺮ ﺍﻓﺘﺎﺩ ( ۲۸ ﺁﻭﺭﯾﻞ ﺳﺎﻝ ۲۲۴ﻡ) ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻧﺒﺮﺩ ﭘﯿﺮﻭﺯﻣﻨﺪﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﯿﺴﻔﻮﻥ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ ﻧﺸﺴﺖ.  ﻧﻄﺎﻡ ﺍﺩﺍﺭﯼ  ﺩﺭ ﺭﺃﺱ ﺍﺩﺍﺭﺍﺕ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺑﺰﺭﮔﻔﺮﻣﺬﺍﺭ ﯾﺎ ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻋﻤﻼ‌ ﺯﻣﺎﻡ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﺍﺩﺍﺭﺓ ﮐﺸﻮﺭ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ . ﻭﯼ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻫﺎ ﻭ ﭘﯿﻤﺎﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﻣﻀﺎ ﻣﯽ ﮐﺮﺩ . ﮔﺎﻫﯽ ﺩﺭ ﺟﻨﮕﻬﺎ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﮐﻞ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ ﻣﯽ ﮔﺮﻓﺖ . ﻫﻤﺔ ﺩﯾﻮﺍﻧﻬﺎ ﻭ ﯾﺎ ﻭﺯﺍﺭﺗﺨﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ ﺩﺑﯿﺮﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺮ ﻭﯼ ﺑﻮﺩﻧﺪ . ﺷﺎﯾﺪ ﮐﻠﻤﺔ ﺑﺰﺭﮔﻤﻬﺮ ﺗﺼﺤﯿﻒ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺑﺰﺭﮔﻔﺮﻣﺬﺍﺭ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﻮﺭﺧﺎﻥ ﻋﺮﺏ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺑﺰﺭﮔﻔﺮﻣﺬﺍﺭ ﻋﻬﺪ ﺍﻧﻮﺷﯿﺮﻭﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﻮﺫﺭﺟﻤﻬﺮ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ . ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﻧﻮﺷﯿﺮﻭﺍﻥ،ﮐﺸﻮﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺍﮐﻪ ﺗﺎ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻣﺮﺯﺑﺎﻧﺎﻥ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﭼﻬﺎﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﺪ ﻭ ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺘﯽ ﺭﺍ ﭘﺎﺫﮔﺲ ﻧﺎﻣﯿﺪﻩ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺎﻡ ﺟﻬﺖ ﻫﺎﯼ ﭼﻬﺎﺭﮔﺎﻧﻪ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪ : ﺍﭘﺎﺧﺘﺮ (ﺷﻤﺎﻝ) ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ (ﻣﺸﺮﻕ) ﻧﯿﻤﺮﻭﺯ (ﺟﻨﻮﺏ)ﺧﻮﺭﻭﺭﺍﻥ (ﻣﻐﺮﺏ) ﺩﺍﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﯼ ﻫﺮ ﮐﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﭘﺎﺫﮔﺴﻬﺎ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮﻭﺍﯾﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﭘﺎﺫﮔﺴﺒﺎﻥ ﻣﯽ ﻧﺎﻣﯿﺪﻧﺪ . ﺍﻣﻮﺭ ﻟﺸﮑﺮﯼ ﻧﯿﺰ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺮ ﺳﭙﻬﺒﺪﺍﻥ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﻣﯽ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﭘﺎﺫﮔﺴﺒﺎﻧﺎﻥ ﭼﻬﺎﺭﮔﺎﻧﻪ ، ﭼﻬﺎﺭ ﺳﭙﺎﻫﺒﺪ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ . ﺍﯾﺎﻻ‌ﺕ ﻭ ﭘﺎﺫﮔﺴﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺨﺸﻬﺎﯼ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮﯼ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻫﺮ ﻗﺴﻤﺖ ﺭﺍ ﺍﯾﺴﺘﺎﻥ ﻣﯽ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﻭ ﺣﺎﮐﻢ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﯾﺴﺘﺎﻧﺪﺍﺭ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﻫﺮ ﺍﯾﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﺷﻬﺮ ﯾﺎ ﻭﻻ‌ﯾﺖ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﺮﮐﺰ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻥ ﻣﯽ ﮔﻔﺘﻨﺪ . ﻗﺮﯾﻪ ﺭﺍ ﺩﯾﻪ ﻭ ﺭﺋﯿﺲ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﯾﻬﺴـﺎﻻ‌ﺭ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ . ﻣﺰﺍﺭﻉ ﺗﺎﺑﻊ ﺩﯾـﻪ ﺭﺍ ﺭﻭﺳﺘـﺎﮎ (ﺭﻭﺳﺘﺎ)ﻣﯽ ﮔﻔﺘﻨﺪ .   ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﺗﻤﺪﻥ ﺩﯾﻦ ﺭﺳﻤﯽ  ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺑﺎﺑﮑﺎﻥ ﭼﻮﻥ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﯽ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻣﻮﺑﺪﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻧﺸﺴﺘﻦ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺩﯾﻦ ﺯﺭﺗﺸﺘﯽ ﺭﺍ ﺁﯾﯿﻦ ﺭﺳﻤﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺑﻪ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﺩﯾﮕﺮ ﺭﺍ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﺩﺍﺷﺖ . ﺍﺯ ﺩﺍﻧﺸﻤﻨﺪﺍﻥ ﺯﺭﺗﺸﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﺎﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺩﺭ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺁﻥ ﺩﯾﻦ ﺧﺪﻣﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ، ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻨﺴﺮ ﻣﻮﺑﺪ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺑﺎﺑﮑﺎﻥ ﻭ ﺩﯾﮕﺮ ﺁﺫﺭﺑﺪ ﻣﻬﺮﺍﺳﭙﻨﺪﺍﻥ،ﻣﻮﺑﺪ ﺯﻣﺎﻥ ﺷﺎﭘﻮﺭ ﺍﻭﻝ ﻭ ﮐﺮﺗﯿﺮ ﻣﻮﺑﺪ ﺯﻣﺎﻥ ﻫﺮﻣﺰﺩ ﻭ ﺑﻬﺮﺍﻡ ﺍﻭﻝ ﺭﺍ ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺩ . ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﺑﻪ ﻫﻤﺖ ﺍﯾﻦ ﻣﻮﺑﺪﺍﻥ ﺑﯿﺴﺖ ﻭﯾﮏ ﻧﺴﮏ ﺍﻭﺳﺘﺎﯼ ﻗﺪﯾﻢ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺭﺍ ﺯﻧﺪ ﻧﺎﻣﯿﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﺗﻔﺴﯿﺮ ﺍﺳﺖ . ﭼﻮﻥ ﻓﻬﻢ ﮐﺘﺎﺏ ﺯﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻭﺟﻮﺩ ﻟﻐﺎﺕ ﺁﺭﺍﻣﯽ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﺸﮑﻞ ﻣﯽ ﻧﻤﻮﺩ ﺳﭙﺲ ﺷﺮﺣﯽ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺭﺳﯽ ﺳﺎﺩﻩ ﺑﺮ ﺯﻧﺪ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﭘﺎﺯﻧﺪ ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ . ﺍﺳﺎﺱ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺩﺍﺧﻠﯽ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ ﺩﯾﻦ ﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﻮﺩ . ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻓﺮﺩﻭﺳﯽ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﺪ :ﭼﻨﺎﻥ ﺩﯾﻦ ﻭ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮﻧﺪ ﺗﻮﮔﻮﯾﯽ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺑﻦ ﺯ ﯾﮏ ﻣﺎﺩﺭﻧﺪ  ﭼﻮ ﺩﯾﻦ ﺭﺍ ﺑﻮﺩ ﭘﺎﺩﺷـﻪ ﭘﺎﺳﺒــﺎﻥ ﺗﻮ ﺍﯾﻦ ﻫﺮ ﺩﻭ ﺭﺍ ﺟﺰ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻣﺨﻮﺍﻥ  ﺩﯾﻨﻬﺎﯼ ﻣﻨﺸﻌﺐ ﺍﺯ ﺩﯾﻦ ﺯﺭﺗﺸﺖ  ﺍﺻﻮﻻ‌ً ﻫﻤﻪ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﺍﺳﻼ‌ﻡ ﻣﺒﺘﯽ ﺑﺮ ﺩﻭ ﺍﺻﻞ ﺧﯿﺮ ﻭ ﺷﺮ ﯾﺎ ﻫﺮﻣﺰﺩ ﻭ ﺍﻫﺮﯾﻤﻦ ﺍﺳﺖ . ﻣﻨﺘﻬﯽ ﻓﺮﻗﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺩﺭ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻭ ﻣﺪﺕ ﺁﻣﯿﺨﺘﮕﯽ ﺷﺮ ﺑﺎ ﺧﯿﺮ ﺍﺳﺖ . ﺩﺭ ﺩﯾﻦ ﺯﺭﺗﺸﺘﯽ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺧﯿﺮ ﺑﺮ ﺷﺮ ﻭ ﻫﺮﻣﺰﺩ ﺑﺮ ﺍﻫﺮﯾﻤﻦ ﻏﻠﺒﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ ﻭﻟﯽ ﺩﺭ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﺩﻭﮔﺎﻧﻪ ﭘﺮﺳﺘﯽ ﺩﯾﮕﺮ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﯿﺴﺖ . ﻫﺮ ﺩﯾﻨﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺭﻫﺎﯾﯽ ﺍﺯ ﺷﺮ ، ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺍﯼ ﺩﺍﺭﺩ . ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﻣﺘﻔﮑﺮﺍﻥ ﺩﻭﺭﺓ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺭﺍﻩ ﺁﺳﺎﻧﺘﺮﯼ ﺑﺮﺍﯼ ﺭﺳﺘﮕﺎﺭﯼ ﺑﺸﺮ ﻣﯽ ﺟﺴﺘﻨﺪ ، ﭼﻮﻥ ﺩﯾﻦ ﻣﺰﺩﯾﺴﻨﯽ ﺭﺍ ﺟﻮﺍﺑﮕﻮﯼ ﭘﺮﺳﺸﻬﺎﯼ ﺧﻮﺩ ﻧﺪﯾﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﺑﺪﻋﺖ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺩﯾﻦ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﻭ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﻧﻮﯾﻨﯽ ﺭﺍ ﺑﻨﯿﺎﺩ ﻧﻬﺎﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺒﻨﺎﯼ ﻫﻤﺔ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﺩﻭﮔﺎﻧﻪ ﭘﺮﺳﺘﯽ ﺍﺳﺖ ، ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﺍﯾﻦ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ : ﺍﺩﯾﺎﻥ ﺩﯾﮕﺮ ﺑﺠﺰ ﺩﯾﻨﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺫﮐﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﭘﯿﺶ ﮔﺬﺷﺖ ، ﺍﺩﯾﺎﻥ ﺩﯾﮕﺮﯼ ﻧﯿﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺩﯾﻦ ﯾﻬﻮﺩ ﻭ ﻣﺴﯿﺤﯽ . ﺑﻮﺩﺍﯾﯽ ﺩﺭ ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﻧﻮﺍﺣﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﻭﺍﺝ ﺩﺍﺷﺖ . ﺩﯾﻦ ﯾﻬﻮﺩ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺩﺭ ﺑﺎﺑـﻞ ﻭ ﻫﻤﺪﺍﻥ ﻭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ، ﺩﯾﻦ ﻣﺴﯿﺤﯽ ﺩﺭ ﺍﺭﻣﻨﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﺧﻮﺯﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺑﯿﻦ ﺍﻟﻨﻬﺮﯾﻦ ﻭ ﺩﯾﻦ ﺑﻮﺩﺍﯾﯽ ﺩﺭﻣﺎﻭﺭﺍﺀﺍﻟﻨﻬﺮ ﻭ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﻭ ﺑﻠﺦ ﺭﺍﯾﺞ ﺑﻮﺩ .  ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﺧﻂ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺓ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﺎﺭﺳﯿﮏ ﯾﺎ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺑﻮﺩ . ﺍﯾﻦ ﺯﺑﺎﻥ ﻟﻬﺠﻪ ﺍﯼ ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﺍﺷﮑﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﯽ ﺭﻓﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﻭﺍﺝ ﺩﺍﺷﺖ . ﺧﻂ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﻣﺄﺧﻮﺫ ﺍﺯ ﺧﻂ ﺁﺭﺍﻣﯽ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻧﻮﻉ ﺧﻂ ﭘﻬﻠﻮﯼ ، ﮐﺘﯿﺒﻪ ﺍﯼ ﯾﺎ ﮔﺸﺘﻪ ﺩﺑﯿﺮﻩ ﻭ ﺧﻂ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﯾﺎ ﻋﺎﻡ ﺩﺑﯿﺮﻩ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽ ﺷﺪ . ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻗﺮﻥ ﺗﻌﺪﺍﺩﯼ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺁﺭﺍﻣﯽ ﮐﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﺰﺍﺭ ﮐﻠﻤﻪ ﻣﯽ ﺭﺳﯿﺪ ﻭﺍﺭﺩ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ . ﺑﺮﺧﻼ‌ﻑ ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﮐﻪ ﻟﻐﺎﺕ ﺩﺧﯿﻠﻪ ﻋﺮﺑﯽ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻂ ﻋﺮﺑﯽ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺻﻮﺭﺕ ﺧﻮﺩﺵ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪ، ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﺒﻮﺩ ، ﺩﺑﯿﺮﺍﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﻟﻐﺎﺕ ﺁﺭﺍﻣﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎﯼ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽ ﺑﺮﺩﻧﺪ ، ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﯽ ﺗﻠﻔﻆ ﻧﻤﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ ﺗﻠﻔﻆ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﻗﺮﺍﺋﺖ ﻣﯽ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ . ﻣﺜﻼ‌ً : “ﻣﻠﮑﺎ” ﻣﯽ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ ﻭ “ﺷﺎﻩ” ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﯾﺎ “ﮔﻤﻼ‌” ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺟﻤﻞ ﻋﺮﺑﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﯽ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ ﻭ “ﺍﺷﺘﺮ” ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ . ﯾﺎ “ﮐﺪﺑﺎ” ﻣﯽ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ ﻭ “ﺩﺭﻭﺝ” ﯾﻌﻨﯽ ﺩﺭﻭﻍ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ . ﺍﯾﻦ ﺷﯿﻮﺓ ﻧﮕﺎﺭﺵ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺻﻄﻼ‌ﺡ ﻫﺰﻭﺍﺭﺵ ﻣﯽ ﻧﺎﻣﻨﺪ . ﺧﻂ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺗﺎ ﺳﻪ ﻗﺮﻥ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼ‌ﻡ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﻩ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﻣﻮﺑﺪﺍﻥ ﺯﺭﺗﺸﺘﯽ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ .  ﻫﻨﺮ  ﺍﺯ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻫﻨﺮ ﺩﻭﺭﺓ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﻣﯽ ﺗﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﻣﻌﻤﺎﺭﯼ ، ﻣﺠﺴﻤﻪ ﺳﺎﺯﯼ ﻭ ﻧﻘﺎﺷﯽ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻟﻪ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎﺳﺘﺎﻥ ﺷﻨﺎﺳﺎﻥ ﮐﺸﻒ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ . ﻣﻌﻤﺎﺭﯼ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺓ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﻫﻨﺮ ﻣﻌﻤﺎﺭﯼ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺠﺴﻤﻪ ﺳﺎﺯﯼ ﻭ ﻧﻘﺎﺷﯽ ﺩﺭ ﺩﺭﺟﺔ ﺍﻭﻝ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ . ﺁﺛﺎﺭ ﺍﻭﻟﯿﺔ ﻣﻌﻤﺎﺭﯼ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺷﺒﺎﻫﺖ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺑﻪ ﻣﻌﻤﺎﺭﯼ ﺩﻭﺭﺓ ﭘﺎﺭﺗﯽ ﺩﺍﺭﺩ . ﺍﺯ ﺑﻨﺎﻫﺎﯼ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﺳﻮﻡ ﻣﯿﻼ‌ﺩﯼ ، ﮐﺎﺥ ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺩﺭ ﻓﯿﺮﻭﺯﺁﺑﺎﺩ ﺍﺳﺖ . ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺁﺛﺎﺭ ﺩﻭﺭﺓ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﻃﺎﻕ ﮐﺴﺮﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻘﺎﯾﺎﯼ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺧﺴﺮﻭ ﺍﻭﻝ ﻭ ﺩﻭﻡ ﺩﺭ ﺗﯿﺴﻔﻮﻥ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺍﯾﻦ ﻃﺎﻕ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭﺩﺟﻠﻪ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﯾﮑﯽ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺩﺭ ﺟﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺳﻠﻤﺎﻥ ﭘﺎﮎ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ . ﺩﺭ ﻓﺎﺻﻠﺔ ﯾﮑﺼﺪ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮﯼ ﺗﯿﺴﻔﻮﻥ ﻗﺼﺮ ﺩﺳﺘﮕﺮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺧﺴﺮﻭ ﺩﻭﻡ ﭘﺮﻭﯾﺰ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﺩﯾﮕﺮ ﮐﺎﺥ ﺷﯿﺮﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﺴﺮﻭ ﺩﻭﻡ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﺯﻥ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﺧﻮﺩ ﺷﯿﺮﯾﻦ ﺑﻨﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﻨﻮﺯ ﺁﺛﺎﺭ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﯼ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻗﺼﺮ ﺷﯿﺮﯾﻦ ﺑﺎﻗﯽ ﺍﺳﺖ . ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺟﺎﻟﺒﺘﺮﯾﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽ ، ﻏﺎﺭﯼ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺻﺨﺮﻩ ﺍﯼ ﺩﺭ ﻃﺎﻕ ﺑﺴﺘﺎﻥ ﮐﻨﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺷﮑﺎﺭﮔﺎﻩ ﺧﺴﺮﻭ ﺩﻭﻡ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ . ﺍﯾﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺩﺭ ﻣﺪﺧﻞ ﺷﻬﺮ ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﺎﻥ ﻫﻨﻮﺯ ﺑﺎﻗﯽ ﺍﺳﺖ . ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﺎﭘﻮﺭ ﺍﻭﻝ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽ ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﻭﺍﻟﺮﯾﻦ ﺩﺭ ﺟﻠﻮﯼ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺯﺍﻧﻮ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺳﯿﺮﯾﺎﺩﯾﺲ ﺍﻣﭙﺮﺍﺗﻮﺭ ﺟﺪﯾﺪ ﺭﻭﻡ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﭘﯿﺶ ﺷﺎﭘﻮﺭ ﺍﯾﺴﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﺩﺭ ﻏﺎﺭ ﺷﺎﭘﻮﺭ ﻧﯿﺰ ﻣﺠﺴﻤﺔ ﺑﺰﺭﮔﯽ ﺍﺯ ﺷﺎﭘﻮﺭ ﺍﻭﻝ ﭘﯿﺪﺍ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻏﺎﺭ ﺑﺮﭘﺎ ﺍﺳﺖ. ﺷﻌﺮ ﻭ ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﺍﺳﻼ‌ﻡ ﺷﻌﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﺍﻣﺮﻭﺯﯼ ﻭ ﻭﺯﻧﻬﺎﯼ ﻋﺮﻭﺿﯽ ﻋﺮﺏ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﻠﮑﻪ ﭼﺎﻣﻪ ﻭ ﭼﮑﺎﻣﻪ ﯾﺎ ﺍﺷﻌﺎﺭ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ،ﺗﺮﺍﻧﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﺑﻮﺩﻩ ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﺷﻌﺎﺭ ﺍﺭﻭﭘﺎﯾﯽ ﻫﺠﺎﯾﯽ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻫﺠﺎﻫﺎﯼ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻭ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﯽ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﺑﻮﯾﮋﻩ ﺩﺭ ﻋﺼﺮ ﺧﺴﺮﻭ ﭘﺮﻭﯾﺰ ، ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻣﻮﺳﯿﻘﯿﺪﺍﻧـﺎﻥ ﺑﺰﺭﮔﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ : ﺑﺎﺭﺑﺪ ،ﻧﮑﯿﺴﺎ
نظرات (0)
نام :
ایمیل : [پنهان میماند]
وب/وبلاگ :
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)